شنبه ۱۸ دی ۱۳۹۵ - ۱۲:۲۸

وصف امام حسن عسکری در شعر آئینی/طرّه مشکین اوست آیت شق القمر

وصف امام حسن عسکری در شعر آئینی/طرّه مشکین اوست آیت شق القمر یکی از مناسبت‌های مذهبی که در ادبیات فارسی و شعر شاعران آئینی جلوه‌گر است، میلاد با سعادت امام حسن عسکری(ع) است

تقویم تاریخ کردستان

وصف امام حسن عسکری در شعر آئینی/طرّه مشکین اوست آیت شق القمر

امام حسن عسکری

یکی از مناسبت‌های مذهبی که در ادبیات فارسی و شعر شاعران آئینی جلوه‌گر است، میلاد با سعادت امام حسن عسکری(ع) است.

به گزارش مفدا، امام حسن بن علی عسکری(ع)، یازدهمین امام شیعیان هشتم ربیع‌ الثانی سال ۲۳۲ قمری در مدینه منوره متولد شدند و پس از شهادت پدر بزرگوارش در سال ۲۵۴ به امامت رسید.
ستایش و ثنای بزرگان دین به مناسبت‌هایی چون ولادت یا حوادث برجسته زندگی آنها، رسمی دیرینه در ادب فارسی است. در آغاز منظومه‌های بزرگ، پس از حمد الهی معمولاً مناقب و فضایل پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) طرح می‌شده است.
ادامه این سنت در دواوین شعری نیز یافت می‌شود. در عصر انقلاب این سنت در آغاز دفاتر شعری بسیار اندک‌یاب است، اما مدیحه‌ها و منقبت‌ها درباره پیامبر(ص) و امامان(ع) و اولیا و بزرگان دین بسیار فراوان است.
شاعران بسیاری در مدح و منقبت آن امام همام(ع)، شعرهایی سروده و ارادت خود را عرضه داشته‌اند، که در ادامه نمونه‌هایی از این شعرها عنوان می‌شود. یکی از این سروده‌ها مربوط به فیاض لاهیجی است، ملاعبدالرزاق علی بن حسین لاهیجی متخلص به فیاض از متکلمان مسلمان و شیعه بود وی شاگرد و داماد ملاصدرا نیز بود که  در وصف امام حسن عسکری این گونه می‌سراید؛
«تا کی از حوت کند جا به حمل مهر بدل
ای خوش آن روز که نه حوت بماند نه حمل‏
روز و شب عربده دارند به هم در تطویل
گاه آن اقصر ازین آید و گاهی اطول
روز و شب در قَصَر و طول گرفتار و مرا
غم کوتاهی عمر است و درازی امل‏
در چمن بر سر ناز است گل امروز و مرا
غم فردا نگذارد که کنم فکر غزل‏
خلعت زرد خزان چون ز برافکند چمن
سبزه بر دوش وی افکند قبای مخمل
تو هم این جامه خاکی اگر از برفکنی
اطلس چرخ ترا تنگ درآرد به بغل‏
هان بهار آمد و بلبل به تقاضای نسیم
فکر آن کرده که صد قول درآرد به عمل‏
در چنین فصل که از فیض هوا نزدیک است
غنچه را باز شود عقده ما لاینحل‏
غنچه خاطرم از بس که گره در گره است
نگشاید اگرم یار درآید به بغل‏
مژده عشاق چمن را که حلال است حلال
بوسه از کنج لب غنچه چو آب از جدول‏
ای دل امروز مده دامن رندی از کف
کار فردا بکند عفو خدا عزّ و جلّ‏
لیک پنهان نظری هست مرا در چمنی
کاین بهار است از آن باغ و چمن رسم و طلل‏
این همه حسن که بر خویش فرو چیده بهار
نیست چون حسن طبیعت که مثال است و مثل‏
دل برین نقش برونی ننهد عاشق حسن
ندهد خاصیت رفع صداع این صندل‏
شکر لله که به مصِفات فراموشی خویش
کرده‌‏ایم آینه حسن طبیعت صیقل‏
محو در پرتو شمع چگل خویش شدیم
صورت نوعی آیینه نمودیم بدل‏
زنگ در آینه خاطر همت نگذاشت
صیقل خاک در درگه سلطان اجل‏
درگه پادشه صورت و معنی که بود
اعلی چرخ برین در بر قدرش اسفل‏
پادشاهی که به فرماندهی دنیی و دین
حکم او تا به ابد می‏رود از روز ازل‏
بو محمد حسن بن علی العسکری آنک
دو جهان را بود از حشمت او تنگ محل‏
وسعت عرصه ملک وی از آن بیشتر است
که محیط فلکش تنگ درآرد به بغل‏
آسمان از اثر سجده خاک در اوست
هندوی پیر که بر جبهه بمالد صندل‏
چون به شب موکبش آهنگ سواری گیرد
آفتاب آید و در پیش فتد چون مشعل‏
آسمان صفّ نعالی است ز محفل گه او
که در آن صف نرسد صدرنشینی به زحل‏
تا بود نقل وی، از عقل چه منّت کس را
پیش خورشید چه حاجت که فروزی مشعل
در ثنای تو سخن را نرسد غیر گداز
همچو شبنم که به خورشید درآید به جدل‏
من که باشم که سزای تو کنم فکر مدیح
من که باشم که به عشق تو کنم طرح غزل‏
گر سرایم نه به قانون ادب معذورم
ناقه عشق جرس کرده به ناقوس بدل‏
تا بود حسن عمل رهبر عالم به بهشت
تا بود رهزن جاهل ز جنان طول امل‏
میل فیّاض به فردوس درت افزون باد
تا ابد این عملش مایه ده حسن عمل»

سروده دیگر مربوط به غلامرضا سازگار شاعر آئینی و مداح اهل بیت(ع) است که میلاد آن حضرت را صبح سعادت دانسته و این گونه توصیف می‌کند؛

«لشکر شادی گرفت ملک جهان را
کرد مسخّر همه کون و مکان را
برد به یک حمله دل پیر و جوان را
داد به جسم وجود روح و روان را
خیز و بپایش فدا کن سرو جان را
داری اگر کن نثار خوب‌تر از جان
وجد و سرور و شعف گشته عبادت
مهر فلک داده با خنده شهادت
آمده بر شیعیان دور سیادت
دور سیادت مگو صبح سعادت
صبح سعادت مگو روز ولادت
ولادت حجّت قادر منان
یازدهم اختر برج ولایت
ماه محمد جمال شمس هدایت
ابر کرم فلک جود بحر عنایت
قصه فضل ورا نیست نهایت
کار نمی‌آید از شعر و حکایت
لال در اینجا بود منطق انسان
عروس زهرا حُدیث قرص قمر زاد
هشتم ماه ربیع پاک پسر زاد
بهر امام دهم نور بصر زاد
از شجر احمدی طرفه ثمر زاد
بلکه برای همه خلق پدر زاد
خلق به خاک درش در خط فرمان
او که به صلبش بود مصلح عالم
او که به خاکش بود چهره آدم
او که ثنایش کنند آدم و خاتم
او که مدیحش بود ذکر دمادم
جنت بی‌جلوه‌اش خانه ماتم
دوزخ در سایه‌اش روضه رضوان
اهل ولا سرخوش از ساغر اویند
خلق خدا جمله در محضر اویند
جن و ملک سر به سر عسگر اویند
پیر و جوان چون گدا بر در اویند
خیل نبیّین ثنا گستر اویند
بلکه خدا وصف او گفته به قرآن»

محمدمهدی الهی قمشه‌ای، حکیم، عارف، شاعر و مترجم قرآن کریم و صحیفه سجادیه و مفاتیح الجنان است که به «الهی» تخلص می‌کرد. 
یکی از شعرهایش درباره امام یازدهم شیعیان در ادامه از نظر می‌گذرد؛

«ستاره عشق تافت به چرخ نیلوفری
مهر جمالش ربود دل ز مه و مشتری‏
کوکب اقبال او خیمه بر افلاک زد
ز خیل انجم گرفت کوکبه مهتری‏
شاد به رویش سپهر محو رخش ماه و مهر
زهره نهان کرد چهر خجل شد از دلبری‏
باد بهاری وزید بر خم گیسوی دوست
تا کند از زلف یار سنبل گل‌پروری‏
طرّه مشکین اوست آیت شق القمر
طلعت زیبای اوست حجّت پیغمبری‏
قامت رعنای وی سدره و طوبای ماست
نرگس مخمور او جام می کوثری‏
روی دلارای وی رحمت و لطف ازل
زلف سمن سای او یاسمن و عبهری‏
والی ملک وجود قبله اهل سجود
منبع احسان و جود خسرو دین عسکری‏
بشارت حسن او فلک به آفاق برد
کزین افق بردمد مهر جهان پروری‏
شاه ملائک خدم دانش و ایمان حشم
بر همه عالم علم، زد به سخن گستری‏
دفتر تفسیر او کاشف اسرار عشق
درس و اشارات آن مخزن هر گوهری‏
به خاک درگاه او باج دهد کیمیا
به تاج فرمان او فخر کند مهتری‏
پادشهان را به جان بندگیش افتخار
تاجوران را به دل خدمت او سروری‏
ای رخ پرنور تو مشرق مهدی دین
مظهر عدل خدا ما هی استمگری‏
خسرو اقلیم جان حجّت حق بر جهان
در تن عالم روان بر سر ما افسری‏
طالب دیدار او زهره زیبای چرخ
مشتری حسن وی مهر و مه و مشتری‏
تا نگشاید حجاب آن مه مکّی نقاب
بر رخ ما عاشقان، کس نگشاید دری‏
چشم «الهی» است باز، منتظر ای دلنواز
تا تو بدان چشم ناز بر رخ ما بنگری‏»

به گزارش ایکنا، حاج محمود ژولیده، نامی آشنا برای هیئتی‌هاست، وی هم شاعر است و هم مداح. یکی از شعرهای آئینی وی درباره امام حسن عسکری(ع) را در ادامه می‌خوانید که ارادت خود را به آن حضرت نشان داده است؛

«آن دلبری که بندگی‌ات را روا نوشت
ما را غلام حلقه به گوش شما نوشت
روز ازل مربی اشراق عاشقی
نام ترا به صفحه دل‌های ما نوشت
آن خالقی که مهر تو را مُهر سینه ساخت
با لوح دل حدیث تو را آشنا نوشت
با جوهر طلا به شبستان آسمان
وصف تو را به خط جلی کبریا نوشت
با جان و دل ولایت تو خو گرفته است
خلاق عشق بندگی‌ات را سزا نوشت
صدها طواف، بی‌تو نیارزد به ارزنی
چون کعبه را به کوی شما مبتلا نوشت
بعد از خدا کریم‌ترینی امام من
از بس خدا به دست کریمت ثنا نوشت
آن خالقی که عادت احسان دهد ترا
دل را گدای سامره هل اتا نوشت
ما را غلام همت تو آفریده‌اند
ریزه‌خوران دولت تو آفریده‌اند
ای از کرشمه‌های تو روی بهار سبز
وز غمزه نگاه تو لیل و نهار سبز
تا زیر سایه تو کند عشق زندگی
باشد برای شیعه همه روزگار سبز
بی‌حسن تو بهشت صفایی نمی‌گرفت
جنات تجری است به آن نو بهار سبز
ای پرچمت به بام نظام جهان سه رنگ
لعل تو سرخ و چهره سپید، اقتدار سبز
این دل ز شرب آب ولای تو زنده است
باشد همیشه دور و بر چشمه سار سبز
از رعد و برق غمزه مژگان عاشقت
ابر بهار و عاطفه بی‌قرار سبز
گل می دمد ز مقدم خورشیدی شما
پشت لب فلک ز تو ای گل عذار سبز
بازار سرد منتظران از تو گرم شد
دارد هلال شیعه عجب انتظار سبز
شیعه دگر بهانه به دشمن نمی‌دهد
با دیدن بقیع دگر تن نمی‌دهد
تو محور حدیث شریف زعامتی
چشم و چراغ دین و اساس امامتی
احکام اهل بیت به تو می‌شود درست
در خاندان وحی چه والا اقامتی
روشن‌ترین چراغ هدایت به دست تست
تو قله امامت و دین را علامتی
ای زاده خلیل خلیلان بت‌شکن
در آتش فراق چه برد و سلامتی
هر چند در حصاری و تبعید جای تست
تو مظهر مقاومت و استقامتی
ای در برابر همه کفر یک تنه
الحق که مثل فاطمه کوه شهامتی
محراب از نماز تو بالا بلند شد
ای مقتدای سرو چه خوش قد و قامتی
شد خوشه طلایی گندم ز گونه‌ات
ای سفره‌دار عشق عجب با کرامتی
ای نور تو هماره نگهدار شیعیان
دلسوزی‌ات امان من النار شیعیان
دست قلم به پای ثنایت نمی‌رسد
مهر فلک به گرد عبایت نمی‌رسد
مهر و مه از افاضه ذرات نور تست
دست ستاره بر کف پایت نمی‌رسد
باید سپرد دست عنان را به دست تو
بی‌تو کسی به مرز هدایت نمی‌رسد
آن مدعی که از تو اطاعت نمی‌کند
دستش تهی است چون به عطایت نمی‌رسد
حتی اگر امارت عالم شود نصیب
بی‌حکم تو کسی به کفایت نمی‌رسد
آب حیات چشمه مهر و محبتت
به تشنگان بدون عنایت نمی‌رسد
تردید در امامت تو هرکه می‌کند
دستش به ریسمان ولایت نمی‌رسد
هر کس که بر ولی شما اعتنا نکرد
عهدش به روز عهد و وفایت نمی‌رسد
مهدی اگر دعا نکند وای بر دلم
دل را اگر صدا نکند وای بر دلم»

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.