جمعه ۲۶ آذر ۱۳۹۵ - ۰۲:۰۶

دین‌پرور نویسنده و پژوهشگر:

پیامبر(ص) با سعه صدر و مشارکت مردم، جامعه را اداره می کرد

پیامبر

یک نویسنده و پژوهشگر با بیان اینکه پیامبر(ص) با سعه صدر توانست جامعه را به بهترین نحو هدایت کند اظهار کرد: حضرت اختلافات را از طریق مشارکت دادن مردم در حل مسایل و مشکلات و با تدبیر و درایت حل می کرد ایشان به چنان محبت و ملایمتی در مدیریت خود دست یافته بود که به سبب این رفتار شگرف، موانع اداره جامعه ای که دچار تشتت و اختلاف فراوان بود رفع و مقتضیات رشد و کمال آن جامعه فراهم شد.

به گزارش مفدا، سید محمدرضا دین پرور در گفت و گو با شفقنا اظهار کرد: پیامبر(ص) در جامعه عربستان و قبل از بعثت، چهل سال زندگی کرد در این چهل سال چنان با آن جامعه درآمیخت که آن جامعه ایشان را جزئی از خود می‌دانست. پیامبر(ص) در عین پاکی و قداست و به این دلیل که به بدی های آن جامعه آلوده نگشت در آن جامعه می زیست و فعالیت می کرد. اینقدر اخت شده بود که مردم او را امین می دانستند. در ماجرای نصب دوباره حجرالاسوه که بزرگان به اختلاف رسیده بودند یکی از بزرگان قریش گفت نخستین فردی که وارد مسجد شد داوری او را بپذیریم و پیامبر(ص) در آن زمان وارد مسجد شد و همه خوشحال شدند که این امین است که وارد مسجد می شود، پیامبر اینگونه اختلافات را حل و فصل می کرد و ماجراهایی که هر کدام می توانست درگیری تازه ای را در جامعه ایجاد کند.

پیامبر مشکلات را از طریق مشارکت دادن مردم در مشکلات حل می کرد

او با بیان اینکه پیامبر مشکلات را از طریق مشارکت دادن مردم حل می کرد گفت: حضرت اختلافات را از طریق مشارکت دادن مردم در حل مسایل و مشکلات و با تدبیر و درایت حل می کرد همه اینها برای زمان قبل از بعثت است. پیامبر تا آن زمان با چنین روحیاتی با مردم برخورد می کرد، در آن محیطی که جنگ های دامن گستر بر سر مردم سایه می افکند پیامبر(ص) تصمیمات مهمی را گرفت. در آن جنگ ها، بر اساس حق مشروعیت و دادگری نبود که عکس العمل ها برانگیخته می شد و اگر جنگ و اختلافی به وجود می آمد همه برای دفاع از قوم و خویش خودشان وارد عمل می شدند. حضرت با هوشمندی روح صلح و سلامت را در آن جامعه دمیدند و باعث شدند آن جامعه از وادی جنون عبور کند. در آن زمانه هر کوششی برای صلح گناه شمرده می شد و پیامبر این وظیفه سخت و خطرناک را بر عهده گرفت. در حالی که از شیوخ و بزرگان مأیوس شده بود عمده تلاش خود را بر روی جوانان و نسلی که بیشتر با ایشان همسو و هم افق بودند متمرکز کرد و اوج همت خود را برای جلوگیری از جنگ و درگیری ها قرار داد تا افراد میدان درگیری ها را ترک کنند.

پیامبر به دنبال این بود که پراکندگی های اجتماع به همدلی بدل شود

دین پرور تصریح کرد: حضرت به اینها قانع نشد وبه دنبال گام های اساسی تر بود تا پراکندگی های آن اجتماع به یگانگی و همدلی بدل شود و پیمان ها اینقدر برای برادری و صلح مستحکم شود که دیگر با ظلم و بلوا شکسته نشود این بود که حضرت جمعی را آماده کردند و پیمان حلف الفضول را پی ریختند در حقیقت یک ان جی اویی که افراد با هم همکاری کنند و جلوی ظلم، فساد و تباهی را بگیرند. امام علی(ع) در خطبه ۹۴نهج البلاغه می فرماید سیره القصد” رفتار پیامبر نمونه و بیانگر میانه روی و اعتدال بود. اینگونه رفتار بود که پیامبر(ص) توانست همه جا به عنوان یک اسوه و نمونه جلوه کند. رسول خدا در همه زمینه های سیاست و زندگی، رویارویی با دشمنان و در داخل خانه، اعتدال را حفظ می کرد و از افراط و تفریط دوری می کرد. در خبری مشهور از شیعه و سنی آمده است که حسین (ع) می فرماید” از پدرم درباره رفتار و سیره پیامبر با مردم پرسیدم فرمود پیامبر در همه امور معتدل و میانه رو بود و افراط و تفریط نمی کرد”.

ریشه بسیاری از انحرافات در جامعه افراط و تفریط است

او ادامه داد: متأسفانه این امر خیلی در جامعه رعایت نمی شود و از این رو آدمیان به دامان افراط و تفریط می غلتند و از مسیر صحیح زندگی و چرخه تکامل دور می شوند. ریشه بسیاری از انحرافات چه فردی و چه اجتماعی را می توان در عدم رعایت همین اصل جست وجو کرد. اصولا شأن عقل، اعتدال است و آنچه که درخور و شایسته جهل و جهالت است تعصب، افراط و تفریط و عدم اعتدال است در قرآن که لقمان حکیم مردم را همین راه و رسم فرا می خواند.

حضرت در اداره امور بیش از هر چیزی از رحمت استفاده می کرد

دین پرور گفت: در هر صورت تلاش تربیتی دین بر این استوار است که فرد و جامعه شاکله ای معتدل پیدا کنند. این اصل اعتدال چنان اهمیت و جامعیتی دارد که حتی در عبادت و پرستش خداوند که خصوصی ترین رفتار و حالت آدمی است و رابطه با غیر انسان هاست مثل نماز جماعت دستور به رعایت حال دیگران داده شده است و از هر گونه زیاده روی در این مورد پرهیز داده شده است. در این مورد دستورات بسیار زیادی داده شده است. رسول خدا در اداره امور و برای سامان دهی به امور بیش از هر چیزی از رحمت و محبت بهره می گرفت حضرت در مدیریت خود از مدارا و ملایمت به نیکویی استفاده می کرد. قرآن پیامبر(ص) را در چند جا به گذشت و بخشش و طلب آمرزش برای امت خودش فرمان داده است و این ویژگی و صفت بزرگ پیامبر(ص) است. ایشان به چنان محبت و ملایمتی در مدیریت خود دست یافته بود که به سبب این رفتار شگرف، موانع اداره جامعه ای که دچار تشتت و اختلاف فراوان بود رفع و مقتضیات رشد و کمال آن جامعه فراهم شد.

محبتِ زمامدار عامل ثبات جامعه است

این محقق و نویسنده، محبتِ زمامدار را عامل ثبات جامعه دانست و اظهار کرد: اگر رسول خدا سخت دل بود یا تندزبان بود آن امت فراهم نمی شد و مردم همه از گرد او پراکنده می شدند این خوی نرم پیامبر بود که جان های گریزان را گرد می آورد. بسیاری از مشکلاتی که حل نشدنی بود را با گذشت خود حل می کرد. به طور کلی علاقه و محبت زمامدار عامل بزرگی برای ثبات و ادامه حیات جامعه است تا عامل محبت نباشد کسی نمی تواند اجتماع را رهبری کند و مردم را دور یک قانون گرد آورد یا عدالت و مساوات را در آن جامعه برقرار کند. در واقع نفوذ و قدرت محبت، حلم و مدارا از صد لشکر هم بیشتر است و این راز رحمت و الفت دادن بین مردم است.

دین پرور بیان کرد: نظام هستی هم بر اساس رحمت و محبت طراحی و برنامه ریزی شده است همچنین انبیاء و پیامبران بزرگ الهی مظهر رحمت حق هستند و پیامبر اکرم(ص) جلوه تام رحمت الهی است. در قرآن آمده است که هر گونه ناراحتی و زیانی که به شما برسد برای پیامبر سخت و ناراحت کننده است و ایشان از شدت اندوه مشکلاتی که برای مردم به وجود می آمد گویا می خواست جانش را از دست دهد در واقع آن حضرت همه مردم را جزو فرزندان خود می دانست. آشکار است مردم هم کسی را که اهل رحمت و ملایمت باشد دوست دارند و دل مردم را نمی توان با تهدید و تطمیع به دست آورد. این موارد در زندگی پیامبر(ص) بسیار زیاد است و رحمت در عین قدرت در جریان فتح مکه بسیار واضح است. پیامبر چنان با رحمت با آنها رفتار کرد که جای هیچ کینه ای را برای آنها باقی نگذاشت.

پیامبر با سعه صدر توانست جامعه را به بهترین نحو هدایت کند

او گفت: خصوصیات دیگر پیامبر برای اداره جامعه با آن همه مشکلات شرح صدر و تأمل بالای ایشان بود. بردباری در برابر آن همه مشکلات جز با شرح صدر فراوان امکان پذیر نبود راز پیروزی و موفقیت رسول خدا هم در همین مسأله بود. اینگونه رفتار است که می تواند جامعه را اداره کند او که سینه اش گشاده است مشکلات در تنگناهای کار برایش از بین می رود اما آنکه فاقد این ویژگی ضروری مدیریت باشد به تدریج کار را بر خود و دیگران آنقدر تنگ می کند که زمام کار از دستش خارج می شود اصولا انسان های کم حوصله، عصبانی و زودرنج نمی توانند یک جمعیتی را اداره کنند و به هر نسبتی که میدان مدیریت انسان گسترده تر باشد احتیاج به شرح صدر بیشتری دارد. پیامبر اینگونه بود که توانست روح خود را وسعت دهد و با این شرح صدر و سعه وجودی و بلندای نظر بود که توانست جامعه را به بهترین نحو به سمت تکامل هدایت کند.

این نویسنده و محقق دینی تصریح گرد:  رسول خدا قلبی سلیم داشت اصولا دوستی دنیاست که دشمنی می آورد اما دوستی حق وجود آدمی را بسط می دهد و این بسط بسیار کارساز است. رفتار بزرگوارانه رسول اکرم در خانه و اجتماع حتی حاکی از سعه صدر شگرف ایشان بود. انس بن مالک می گوید” من ۱۰ سال در خانه پیامبر کار کردم و در آن ۱۰ سال هرگز مرا دشنام نداد، تنبیه نکرد، سرزنشم نکرد و برایم چهره در هم نکشید. عایشه در مورد رفتار رسول خدا می گوید آن حضرت پاسخ بدی را با بدی نمی داد بلکه می بخشید و گذشت می کرد. چون در غزوه احد دندان‌های حضرت را شکستند و مجروح اش کردند یکی از اصحاب گفت ای رسول خدا نوح مردم را نفرین کرد تو نیز اینها را نفرین کن حضرت در جواب گفت “خدایا قوم مرا ببخش که آنها نمی فهمند”.

رسول خدا از کلیه اموری که بر آنها در شرع حدی معین نشده بود عفو و گذشت می کرد

دین پرور در پایان خاطرنشان کرد: مورد دیگر این است که ابن سعد نقل می کند که رسول خدا از کلیه اموری که بر آنها در شرع حدی معین نشده بود عفو و گذشت می کرد. اینگونه بودن و اداره امور جز با شرح صدر میسر نمی شود؛ این شرح صدر نشانه ها و ثمرات عجیبی دارد این شرح صدر گشادگی چهره می آورد و انسان همیشه چهره ای شاد در برابر مردم دارد و عطوفت و رحمت می آورد. انسانی که شرح صدر داشته باشد عیب پوش است و عیب آنها را به رخشان نمی کشد و کانون بردباری و رحمت خواهد بود. مدیر باید در مدیریت، توان عیب پوشی داشته باشد و بتواند کینه ها و بدبینی ها و تنگ نظری ها که محیط را ناسالم می کند و کار را تنگ می کند را با شرح صدر خود برطرف کند باید بتواند گره ها را با روحیه برطرف کند. در مدیریت بر قلب، خشم کنترل می شود و وسیله ای برای ترساندن و تحقیر کردن انسان ها نیست از ثمرات شرح صدر، بردباری، شکیبایی و کنترل خشم است. کسی که شرح صدر دارد انصاف دارد و با مردم با انصاف برخورد می کند و پیامبر جلوه کامل انصاف بود و اینطور بود که مردم دور او جمع می شدند و پیامبر پیوسته با آنها با دوستی برخورد می کرد. کسی که شرح صدر دارد آرامش دارد که این آرامش در حل مشکلات جامعه بسیار مهم خواهد بود.

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.