چهارشنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۰ - ۱۴:۱۶

خلاصه‌ای از زندگی‌نامه علامه محمد حسین طباطبایی مفسر بزرگ شیعه

علامه طباطبایی

به مناسبت سالروز درگذشت علامه طباطبائی (ره) خلاصه‌ای از زندگی نامه این شخصیت برجسته علمی تقدیم علاقمندان به آشنایی بیشتر با این مفسر بزرگ جهان شیعه می‌شود.

سید محمد حسین طباطبایی(۱۲۸۱ ش)، در تبریز در خاندان علم و تقوی دیده به جهان گشودند. مدت زیادی از تحصیل محمد حسین نمی گذشت که علاوه بر قرآن مجید، کتاب های گلستان، بوستان، اخلاق مصور، تاریخ معجم، ارشاد الحساب، نصاب الصبیان و دیگر کتابهای متداول در مدارس آن روز را فرا گرفت. ایشان صرف، نحو و معانی و بیان را نزد مرحوم شیخ محمد علی سرابی آموخت و پس از آن سطوح عالی در فقه، اصول، فلسفه و کلام را در زادگاه خود تحصیل کرد. علامه طباطبایی مفسر، فیلسوف، اصولی، فقیه، عارف و اسلام شناس بودند. وی از عالمان تأثیرگذار شیعه در فضای فکری و مذهبی ایران در قرن ۱۴ شمسی بود. او نویسنده تفسیرالمیزان و کتاب های فلسفی بدایه الحکمه، نهایه الحکمه و اصول فلسفه و روش رئالیسم است. علامه طباطبایی در حوزه علمیه قم به جای اشتغال به فقه و اصول، درس تفسیر قرآن و فلسفه برقرار کرد. این کار او موجب رونق دانش تفسیر در حوزه علمیه شد. روش تفسیری او تفسیر قرآن به قرآن بود. در دوران تعطیلی درس فلسفه، با برقراری جلسات هفتگی با شاگردان خاص خود، تدریس مبانی فلسفی ملاصدرا و حکمت متعالیه را ادامه داد. بسیاری از مدرسان بعدی فلسفه در حوزه علمیه قم شاگردان او بودند. شاگردان او همچون شهید مطهری، شهید بهشتی، مصباح یزدی و جوادی عاملی را می توان جزو موثرترین و معروف ترین روحانیون شیعه در ایران در چهار دهه پایانی قرن ۱۴ ش دانست. نشست های علمی او با هانری کربن فیلسوف و شیعه شناس فرانسوی زمینه ساز معرفی تشیّع به اروپاییان شد. درباره شخصیت ایشان کتابهای متعددی منتشر شده و چندین همایش برای معرفی اندیشه های ایشان برگزار شده است. علامه طباطبایی از حدود سال ۱۳۳۳ ش نوشتن تفسیرالمیزان را آغاز کردند و تا سال ۱۳۵۰ ش آن را در ۲۰ جلد به زبان عربی به اتمام رساند و علاوه بر تفسیر آیات و بحث های لغوی در بخش هایی جداگانه با توجه به موضوع آیات مباحث روایی، تاریخی، کلامی، فلسفی، علمی و اجتماعی نیز دارد. این اثر با توصیه خود ایشان، توسط سید محمد باقر موسوی همدانی به فارسی ترجمه شده است و برخی جلدهای آن هم توسط دیگران ترجمه شده است.  فرزند ایشان(عبدالباقی طباطبایی) از صحبت های علامه در خصوص فلسفه می گفت: دول غربی و دنیای غرب، پاره ای معلومات ما را قبول ندارند و اصولی را که بر پایه اخبار و احادیث است، مخدوش می دانند. ایشان با علم به این مسئله، خط مشی خود را در تفسیر و فلسفه به گونه ای تنظیم می کنند که در همه دنیا مورد قبول باشد. پیش از تفسیر المیزان ایشان تفسیری را تحت عنوان تفسیر بیان شروع کرده بودند و در آن تفسیر، اخبار و احادیث ملاک تفسیر قرار می گرفت. تقریباً ده جزء قرآن را با این روش تفسیر می کنند و سپس آن را کنار می گذارند و تفسیر استدلالی و عقلی را آغاز می کنند، تفسیری که قابل رد نباشد و مباحث آن قابل قبول همه باشد. خودشان می فرمودند: در این تفسیر با این دیدگاه، از روش آیه به آیه استفاده شده است. من به ایشان عرض کردم شما که بحث روایی را هم در آن قرار داده اید و ایشان پاسخ داده اند: این بحث روایی را پس از گفتن هر مطلب، شاهد آورده ام که اخبار و روایات هم همین سخن را بیان کرده اند نه اینکه بر اخبار و احادیث استدلال شود. در آن زمان ایشان شاگردانی داشتند که هر یک بر یک زبان خارجی تسلط داشتند؛ مانند آیت الله بهشتی در زبان انگلیسی، آقای رشیدپور در زبان روسی، آقای لاله زاری در زبان آلمانی و آقای نیّری که در زبان فرانسه تسلط داشتند؛ یعنی چند زبان دان با ایشان همکاری داشتند مرحوم علامه طباطبایی از این شاگردان خود می خواهند که به مراکز علمی دنیا نامه بنویسند و مدارک و آثار فلسفه غرب را از آنان بخواهند. پس از ارسال این نامه ها، کتابهایی از طریق پست به دست ایشان رسید. این کتابها در اختیار مترجمان قرار گرفت و پس از ترجمه موضوعات هر یک در اختیار یکی از آقایان قرار گرفت و قرار شد که هر یک در مورد آن مطالعه و تحقیق کنند. این کار ۶ سال تحصیلی به طول انجامید.این مقاله ها را یکی یکی مطرح و بر روی آن بحث می کردند و مشابه شرقی آن را هم می آوردند و مقایسه می کردند و از آن میان چیز تازه ای در می آوردند که قابل فهم طرفین باشد. در این دوره ۶ ساله ۱۴ مقاله تهیه شد که در حقیقت با انتخاب مرحوم علامه، مقالات اصول فلسفه را تشکیل داد. این مقالات به گونه ای تهیه شده که شرق و غرب آن را می فهمند.دو کتاب بدایة الحکمه و نهایة الحکمه نیز که اکنون موجود است با این دیدگاه نگاشته شده است این کتاب ها اکنون در برخی کشورهای دنیا مانند فرانسه تدریس می شود. ایشان در تاریخ ۲۴ آبان سال ۱۳۶۰ ش از دنیا رفتند. آیت الله سید محمدرضا گلپایگانی بر پیکر ایشان نماز خواند و در حرم حضرت معصومه(س) به خاک سپرده شدند.

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.