دوشنبه ۵ مهر ۱۴۰۰ - ۲۱:۵۷

محتوای فرهنگی

جایگاه عفو و گذشت در کلام و گفتار حضرت امام حسین(ع)

محتوای فرهنگی

در روز اربعین امسال و به عنوان "محتوای فرهنگی هفته" در محضر حضرت اباعبدالله الحسین(ع) حضور یافته و موضوع مهم "عفو و گذشت" را در کلام و احادیث آن حضرت مورد بررسی قرار می دهیم.

عفو و گذشت 

به نام خداوند جان آفرین                                        حکیم سخن در زبان آفرین   

خداوند بخشنده دستگیر                                       کریم خطاپوش و پوزش پذیر             

از آنجایی که انسان موجودی است فراموش کار و خطا کار است و باعث می شود به گناه آلوده شود لذا همین نقص جهت بازگشت و رفع نقصان هر انسانی و تبدیل نشدن صحنه زندگی انسانها به دنیایی از خشم و نفرت، ضرورت فضیلت اخلاقی "گذشت و عفو" را روشن می سازد.

خداوند نیز در اولین آیه خطاب  به انسان می فرماید «بِسمِ اللهِ الرَحمنِ الرَحیمِ» که هدف اصلی که همان هدایت و سوق بشر به سعادت است را بیان می نماید. از آغاز با رحیمیت و رحمانیت در کنار دیگر صفات خداوند(قادر، قهار، و ...) همراه بوده تا با موفقیت و پیروزی انجام شود.

در این راستا معصومین(ع) نیز در کنار سفارش خداوند جهت عفو و گذشت یکدیگر رهنمودهایی دارند.

امام حسین(ع) می فرمایند:

"أَعْفَی النَّاسِ مَنْ عَفَی عَنْ قُدْرَة"

با گذشت ترین مردم آن است که در موضع قدرت عفو کند.
(بحارالانوار، ج ۷۵، ص ۱۲)

حضرت سید الشهدا (ع) در این حدیث گهربار با بیان موضوع "با گذشت ترین" به این مطلب اشاره فرموده اند که گذشت دارای مراتبی می باشد که در آیات قرآن نیز به آن اشاره شده است.

این مراتب، عبارتند از:

الف: مرحله نخست، عفو و ترک انتقام و هرگونه عکس‌العمل است.

"وَ جَزاءُ سَیِّئَةٍ سَیِّئَةٌ مِثْلُها فَمَنْ عَفا وَ أَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَی اللَّهِ إِنَّهُ لا یُحِبُّ الظَّالِمِینَ"

و جزای بدی، بدیی مانند آن است، پس هر که عفو کند و اصلاح نماید پس پاداش او بر خداست همانا او ستمکاران را دوست ندارد. (شوری/ ۴۰)

ب: صفح به معنای روی برگرداندن و نادیده گرفتن و به فراموشی سپردن است. قرآن کریم می‌فرماید:

 "فاصفح الصفح الجمیل": "از دشمنان، به خوبی صرف نظر کن".(حجر/۸۵)

 امام رضا(ع) در تفسیر آیه فوق می‌فرماید: "منظور، عفو کردن بدون سرزنش است". (تفسیر نمونه، ج۱۱، ص ۱۲۸)

"قَوْلٌ مَعْروفٌ وَ‌ مَغْفِرُةٌ خیرٌ مِنْ صَدَقَةٍ یتْبَعُها اَذی وَ اللهُ غَنِی حلیم"

گفتار مورد پسند(در برابر نیازمندان) و عفو (و گذشت از خشونت های آنان) از بخششی که آزادی در پی آن باشد، بهتر است و خداوند، بی نیاز و بردبار است. (قصص/۵۴)

ج: غفران به معنای پوشانیدن آثار خطا و گناه است

"ادْفَعْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ السَّیِّئَةَ ۚ نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا یَصِفُونَ"

بدی را به بهترین راه و روش دفع کن(و پاسخ بدی را به نیکی ده)! ما به آنچه توصیف می‌کنند آگاه تریم(مومنون /۹۶)

در این مرحله از گذشت فقط بندگان خاص خداوند می توانند از مرحله عفو فراتر رفته و بدی را به بهترین نحو و تبدیل به خوبی پاسخ دهند.  

با دقت در آیات قرآن می توان بیان نمود: یکی از مواقعی که عفو به شکلی زیبا خودنمایی می کند زمانی است که کسی می تواند و قدرت عمل دارد ولی عفو می کند و می بخشد و انتقام گرفتن بر او هیچ ملامتی نیست.

واین شاید یادآور این نکته هست که پروردگار در عین حال که قدرت مطلق هست ولی به دیده لطف و رحمانیتش بندگان خطاکار خود را بخشیده تا به انسانی که  به صفات نیکوی پروردگار بی همتا مزین شده، یاد بدهد در عین قدرت و توان قصاص، یکدیگر را بخشیده تا دل از کینه خالی و در کنار یکدیگر با آرامش روحی و روانی بهتری زندگی خدا پسندانه داشته باشند.  

لازم به ذکر است در جاهایی که فرد خطا کار، گستاخ و از کرده خود نه تنها پشیمان نشده بلکه جری تر هم شده، و عفو و گذشت باعث رواج گناه و هرج و مرج خواهد شد، بخشش جایی ندارد و جهت عبرت دیگران و خود شخص خاطی، اجرا و اعمال تنبیه و مجازات لازم می باشد.

مدیریت امور فرهنگی و فعالیت های فوق برنامه معاونت فرهنگی و دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.