سه‌شنبه ۱۱ خرداد ۱۴۰۰ - ۱۲:۳۹

به مناسبت هفته فرهنگ پهلوانی و ورزش زورخانه ‎ای؛

ورزش زورخانه ‎ای چرا و چگونه...

پهلوان

(قسمت دوم):چرخ زدن، بخشی از ورزش‎های زورخانه‎ای است کخ چرخ زدن بر پنج گونه است:

۱- چرخ جنگلی: ورزش‌کار در میان گود می‌آید، دست‌ها را در امتداد شانه نگه می‌دارد و به نرمی خود را تکان می‌دهد و آرام و هماهنگ با صدای ضرب مرشد، دور گود می‌چرخد.

۲- چرخ تیز: ورزش‌کار در میان گود یا دور گود بسیار تند به دور خود می‌چرخد. گاهی سرعت چرخ آن‌قدر زیاد می‌شود که هیکل چرخنده را نمی‌توان تشخیص داد.

۳- چرخ سبک و چمنی: ورزش‌کار نه تند و نه آرام، بلکه سنگین و زیبا به دور خود می‌چرخد و با چرخ، دور گود را هم می‌پیماید.

۴- چرخ تک‌ پر: ورزش‌کار پس از یک‌ بار به دور خود چرخیدن، یک ‌بار هم به هوا می‌جهد و در هوا چرخی به دور خود می‌زند، معمولاً ورزش‌کار تک‌ پرها را در هوا در گوشه‌های گود انجام می‌دهد.

۵- چرخ سه‌تک پر: ورزش‌کار سه‌بار به دور خود می‌چرخد، آن‌گاه یک تک ‌پر در هوا می‌زند.

نکته: مرشد برای هر یک از چرخ‌ها آهنگی ویژه بر ضرب می‌گیرد.

میل گرفتن

میل باستانی افزاری است چوبی و کله‌قندی و توپر، ته آن گرد و هموار و سر آن تخت یا گرد است و در میان آن، دسته‌ای به درازی پانزده سانتی‌متر فرو برده‌اند. وزن هر میل از ۵ تا ۴۰ کیلوگرم است.

میل گرفتن بر سه گونه است:

۱- میل سنگین: ورزش‌کاران با آهنگ و ضرب مرشد، آرام و سنگین یک‌بار میل دست راست را روی شانه و پشت و پهلو و سینه‌ی راست می‌چرخانند و میل دیگر را پیش سینه‌ی چپ رو به بالا نگاه می‌دارند و یک ‌بار هم عکس این کار را با دست چپ انجام می‌دهند.

۲- میل چکشی یا سرنوازی: ورزش‌کاران با آهنگ ضرب مرشد که تند و با شتاب است، میل را روی شانه‌ها، پشت، پهلو و سینه به تندی می‌چرخانند.

۳- میل جفتی: نخست دو میل را در برابر هم روی سینه نگه می‌دارند و سپس پی‌درپی و با هم به پشت می‌برند و بازمی‌گردانند.

شنا رفتن

برای شنا رفتن از تخته‌ی شنا استفاده می‌کنند. تخته‌ی شنا چوبی است هموار به درازای ۷۰ سانتی‌متر، پهنای ۷ سانتی‌متر و قطر ۲ سانتی‌متر. گاهی کوچک‌تر و بزرگ‌تر از این اندازه هم ساخته می‌شود. در زیر تخته نزدیک دو سر آن دو پایه‌ی ذوزنقه‌ای‌شکل با ارتفاع ۴ سانتی‌متر میخ‌کوب شده است.

ورزش‌کاران ۴ گونه شنا می‌روند:

۱- شنای کرسی: ورزش‌کاران پس از گذاشتن تخته در کف گود، دو سر آن را می‌گیرند و دو پا را در برابر آن‌جا که بتوانند از هم باز می‌کنند و سپس شنا می‌روند.

۲- شنای دست و پای مقابل: دو دست ورزش‌کار روی تخته به فاصله‌ی ۲۰ سانتی‌متر از هم قرار دارد و پاهای او در امتداد بدن کشیده و جفت است.

۳- شنای دو شلاقه: همان شنای دست و پای مقابل است با این تفاوت که در آن دو ‌بار پیاپی شنا می‌روند.

۴- شنای پیچ: دست‌های ورزش‌کار روی تخته از یک‌دیگر باز است. در حرکت اول ورزش‌کار سر خود را زیر بغل چپ می‌برد و تنه‌ی خود را به‌سوی راست می‌چرخاند و در حرکت دوم عکس این کار را تکرار می‌کند.

سنگ گرفتن

سنگ افزاری است دوپاره و راست‌گوشه که از درازا با بست‌های فلزی به یک‌دیگر چسبانیده شده و یک برِ آن هلالی است. درازی سنگ یک متر و پهنای آن ۷۰ سانتی‌متر است. در میان سنگ سوراخی است که در آن دستگیره‌ای گذاشته‌اند و روی آن را با نمد یا کهنه پوشانده‌اند تا دست ورزش‌کار را هنگام سنگ گرفتن زخم نکند. وزن هر دو سنگ از ۲۰ تا ۱۲۰ کیلوست. سنگ را در قدیم سنگ زور یا سنگ نعل هم می‌نامیدند؛ زیرا به شکل نعل است.

شیوه‌ی سنگ گرفتن

سنگ گیرنده در بالای گود در جایی از زمین که لنگ انداخته‌اند به پشت می‌خوابد و سه بالش، یکی را زیر سر و دوتای دیگر را زیر بازوی راست و چپ می‌گذارد. دو سنگ را با دو دست چنان می‌گیرد که سرهای هلالی آن به دو سوی سرش باشد و پی‌درپی به پهلوی چپ و راست می‌غلطد. هنگامی که بر پهلوی چپ است سنگ را با دست راست طوری بالا می‌گیرد که دست کاملاً ‌راست بایستد و خمیده نباشد و عکس این کار هم در پهلوی راست با دست چپ انجام می‌شود.

کبادّه کشیدن

کبادّه ‌افزاری آهنی، مانند کمان و سراسر تنه‌ی آن از آهن است و در میانش «جادستی» دارد. درازای آن نزدیک به ۱۲۰ تا ۱۳۰ سانتی‌متر است.

چله‌ی کباده زنجیری است ۱۶ حلقه‌ای‌- گاهی کم‌تر یا بیش‌تر- و در هر حلقه ۶ پولک آهنی دارد و میان آن، جادستی گذاشته شده است. وزن کباده از ۱۰ تا ۴۰ کیلوست.

کباده کشیدن به این‌گونه است که ورزش‌کار کمان کباده را با دست راست و زنجیر آن را با دست چپ می‌گیرد (برخی هم برعکس می‌گیرند) و بالای سر که در این حالت دو بازوی او کمی تا شده است نگه می‌دارد و با ضرب و آواز مرشد، یک ‌بار دست راست را در امتداد شانه نگه می‌دارد و دست چپ را روی سر خم می‌کند و می‌خواباند و بار دیگر دست چپ را در امتداد شانه نگه می‌دارد و دست راست را روی سر خم می‌کند و می‌خواباند. ورزش‌کار باید روی پنجه‌های دوپا بایستد و با آهسته و نرم حرکت دادن کباده بالای سرش، پابه‌پا شود و پیش و پس برود.

کد خبرنگار:۵۸۰۱۰۱

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.