چهارشنبه ۵ خرداد ۱۴۰۰ - ۱۷:۵۰

استاد مهدی محقق:

پزشکی و دین از قدیم‌الایام با یکدیگر در ارتباط بوده‌اند

پزشکی و دین از قدیم‌الایام با یکدیگر در ارتباط بوده‌اند

نسخه‌پژوه و پژوهشگر تاریخ پزشکی اسلامی گفت: پزشکی و دین از قدیم‌الایام با یکدیگر در ارتباط بوده‌اند، دانشمندانی که در خصوص پزشکی کتاب‌هایی به صورت نثر و یا نظم نوشته‌اند، در آغاز اشاره به مسئله ارتباط پزشکی با دین کرده‌اند

 به گزارش مفدا، استاد مهدی محقق نویسنده، علامه، ادیب، فقیه، مجتهد، نسخه‌پژوه و پژوهشگر تاریخ پزشکی اسلامی، مصحح و شارح کتب ادبی و فلسفی و فقهی، استاد دانشگاه تهران است.

وی اصالتی دامغانی از خاندان محقق داشته و در شهر مشهد در خانواده ای روحانی به‌دنیا آمد و دارای مدرک دکتری الهیات و معارف اسلامی از دانشگاه تهران و دکتری زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران است. وی بنیان‌گذار دائرةالمعارف تشیع و عضو هیئت امنای بنیاد دائرةالمعارف اسلامی و رئیس اسبق انجمن آثار و مفاخر فرهنگی و مدیر مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه تهران _ دانشگاه مک‌گیل و عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. 

مهدی محقق تا ۹ سالگی در شهر مشهد بود و سپس در سال ۱۳۱۷ به تهران منتقل شده و تحصیلات خود را در سطح ابتدایی و متوسطه دنبال کرد. از سال ۱۳۲۳ شروع به تحصیلات حوزوی کرد و برای استفاده از محضر استادان بزرگ به مشهد آمد و در مدرسه نواب اقامت گزید. وی علوم حوزوی را در حوزه‌های علمیه مشهد و تهران تا مرحله اجتهاد فراگرفت و موفّق به اخذ درجه اجتهاد از آیت‌اللّه شیخ محمدحسین کاشف‌الغطاء و آیت‌اللّه سیّدمحمّدتقی خوانساری شد.

در سال ۱۳۲۷ وارد دانشگاه تهران شد و دوره دکتری الهیّات را در سال۱۳۳۷ به پایان رسانید و در سال ۱۳۳۸ موفق به اخذ درجه دکتری در رشته زبان و ادبیّات فارسی از دانشگاه تهران شد. در سال ۱۳۳۹ پس از شرکت در آزمون دانشیاری به عضویت هیأت آموزشی گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه تهران درآمد. وی پیش از آن به مدّت نُه سال در دبیرستان‌های تهران تدریس کرده بود که مدّت سه سال از آن را مدیر بخش کتب خطّی کتابخانه ملّی فرهنگ هم بود. 

در سال ۱۳۴۰ از طرف دانشگاه لندن برای تدریس در دانشکده زبان‌های شرقی دعوت شد و به مدّت دو سال در آن دیار به سر برد. در سال  ۱۳۴۵ به مقام استادی دانشگاه تهران نائل آمد و تا سال ۱۳۶۱ که بازنشسته شد با همان سمت در گروه‌های زبان و ادبیات فارسی و عربی و فلسفه و علوم اجتماعی دانشگاه اجتماعی دانشگاه تهران به تدریس درس‌های مختلف پرداخت. در طیّ مقاطعی از سال‌های ۱۳۴۴-۱۳۶۱ در دانشگاه مک‌گیل کانادا به تدریس فلسفه و کلام و عرفان اسلامی پرداخت و در سال ۱۳۴۷، شعبه مؤسّسه مطالعات اسلامی آن دانشگاه را در تهران تأسیس کرد که نتیجه آن نشر متجاوز از یکصدوشصت کتاب در زمینه‌های مختلف علوم اسلامی است. 

در سال ۱۳۵۳ به‌عنوان رئیس انجمن استادان زبان و ادبیات فارسی برگزیده شد و با استفاده از امکانات مؤسسه مطالعات اسلامی ده اثر به استادان آن رشته تقدیم داشت و نیز در همین سال به‌عنوان عضو هیئت امناء با انجمن فلسفه همکاری کرد و در نشر آثار علمی دانشمندان شیعی ایرانی به وسیله آن انجمن در این توفیق علمی سهیم گردید.

پس از بازنشستگی سالی سه‌ماه در کانادا به مدت پنج‌سال تدریس کرد و پس از آن پنج‌سال در مؤسسه بین‌المللی اندیشه و تمدن اسلامی به‌عنوان «استاد ممتاز فلسفه اسلامی» به‌تدریس و تحقیق اشتغال ورزید و نشر مجموعه‌ای از متون و تحقیقات در زمینه علوم اسلامی را بنیان نهاد که تاکنون دوازده مجلد از آن به‌وسیله آن مؤسسه در تهران و کوالالامپور در مجموعه «اندیشه اسلامی» منتشر شده‌است؛ و نیز به‌دعوت دانشگاه آکسفورد سالی یک‌ماه در آنجا به‌تحقیق و مطالعه درباره تاریخ پزشکی اشتغال داشته و برخی از استادان را در راهنمایی رساله‌های دکتری در زمینه علوم اسلامی یاری کرده‌است.

پس از انقلاب اسلامی به ریاست دانشکده دماوند منصوب شد و پس از آن در سال ۱۳۶۱ سازمان دائرةالمعارف تشیع را پایه‌ریزی کرد و همچنین پس از انتصاب به عضویت هیئت امنای بنیاد دائرةالمعارف اسلامی در سال ۱۳۶۲ مدت دو سال به‌عنوان مدیرعامل آن نهاد را سازمان داد و اداره کرد. بعد از بازنشستگی در دوره‌های فوق‌لیسانس و دکتری دانشگاه‌های مشهد و اصفهان و امام صادق (ع) و الزهراء و تربیت مدرس و تربیت معلم و دانشگاه آزاد اسلامی کرج تدریس و دانشجویان را در تحریر رساله‌های کارشناسی ارشد و دکتری (PHD) راهنمایی کرد. وی در زبان و ادبیات فارسی و عربی استاد تراز اول محسوب می‌شود و در زبان انگلیسی نیز می‌نویسد و سخنرانی می‌کند. 

وی مجموعاً مدت ۱۵ سال ریاست انجمن آثار و مفاخر فرهنگی را عهده‌دار بود. او از چهره‌های ماندگار علمی جمهوری اسلامی ایران و برگزیده جایزه مرحوم علامه طباطبایی (ره) بنیاد ملی نخبگان است.

این استاد برجسته علوم قرآنی در اختتامیه سی‌وپنجمین جشنواره ملی قرآن و عترت دانشجویان کشور به عنوان سخنران ویژه حضور به هم رسانید و با اشاره به ارتباط علم پزشکی و دین، بیان داشت:  پزشکی و دین از قدیم‌الایام با یکدیگر در ارتباط بوده‌اند، دانشمندانی که در خصوص پزشکی کتاب نوشته‌اند، در آغاز اشاره به مسئله ارتباط پزشکی با دین کرده‌اند چه کتاب‌هایی که به صورت نثر و یا نظم بوده است.

محقق با بیان این‌که پزشکی مرتبط با دین و قرآن کریم است، خاطر نشان کرد: در قرآن کریم بسیاری از آیات وجود دارد که در حقیقت به مسئله پزشکی و دین اشاره دارد. دانش ‌نامه حکیم میسری اشاره می‌کند به ارتباط پزشکی و دین و البته دانشمندانی که در خصوص پزشکی کتاب نوشته‌اند در مقدمه در خصوص دین و ارتباط آن با علم پزشکی متذکر شده‌اند. شاید برخی تعجب کنند چه ارتباطی بین دین و علم پزشکی وجود دارد، اما در سنت اسلامی، پزشکی فقط پزشک تن نیست بلکه پزشک جان نیز هست.

این محقق برجسته کشور در بخش دیگری از صحبت‌های خود، خاطر نشان کرد: همانگونه که تن صحت و سلامتی و بیماری و مرض دارد، پزشکی نیز این موارد را شامل می‌شود. از این جهت است که کتاب‌هایی که در خصوص پزشکی نوشته شده است مانند "کامل الصناعه الطبی علی ابن عباس مجوسی اهوازی"،"هدایه المتعلمین اختیاری بخاری" یا "ذخیره خوارزمشاهی" و "یادگار"از  سید اسماعیل جرجانی دارای اهمیت بسیار است. یادگار به واقع کتاب کوچکی است از سید اسماعیل جرجانی که از پزشکان بزرگ قرن پنجم بوده است.

وی اضافه کرد: جرجانی ذخیره خوارزمشاهی را برای مستکبرین(علما) و کتاب یادگار را برای متعلمین و کسانی که شروع به آموزش پزشکی می‌کنند نوشته است. خوشبختانه من این توفیق را داشته‌ام که کتاب یادگار را که کتابی است در علم پزشکی، سالیان پیش تصحیح کنم و اکنون این کتاب چاپ شده است.

این استاد و محقق برجسته با بیان این‌که صفت کلمه طب، می‌شود طبیب و جمعش می‌شود اطباء، خاطر نشان کرد: طب به معنای طبیعت است زیرا بسیاری از پزشکان معتقد بودند که طبیعت بیماری را دفن می‌کند و این کلمه در ادبیات عرب نیز به کار رفته است.

محقق متذکر شد: بنابراین اثراتی چون "یادگار" سید اسماعیل جرجانی و "خوفی علایی" از کتاب‌های مختصر در علم پزشکی محسوب می‌شوند. کتاب یادگار توسط بنده و کتاب خوفی علایی را استاد دکتر علی اکبر ولایتی تصحیح و هر دو چاپ شده است. همچنان که گفتم کتاب‌های صغیر را برای مبتدیان و کتاب‌های کبیر را برای افرادی که در این مسیر دارای درجات بالای هستند نام گذاری می‌کردند.

این استاد و محقق حوزه دین و فلسفه یادآور شد: اغلب کتاب‌های علمی، کتاب کوچک و بزرگ دارد که این کوچکی و بزرگی صفت کتاب است نه صفت علم، بلکه به نوعی می‌خواهد مشخص کند مخاطبان این کتاب چه قشری هستند، برخی کتاب‌ها نیز مانند کتاب قانون ابن سینا جنبه دایره المعارفی دارند./انتهای پیام

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.