سه‌شنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۹ - ۰۹:۲۸

محتوای فرهنگی

بررسی موضوع "تواضع و فروتنی" در کلام الله مجید و سخن بزرگان

در محضر امام

در مطلب زیر، موضوع "تواضع و فروتنی" و اهمیت آن در تزکیه نفس و ارتقاء جایگاه انسان از منظر کتاب آسمانی قرآن و نیز احادیث معصومین(ع) و بزرگان ادب مورد بررسی قرار می گیرد.

انسان کامل و برخوردار از برترین فضائل اخلاقی عنوانی است که از زمان خلقت انسان، تاکنون مورد توجه بوده است  و هدف از خلقت او و فرستادن پیامبران الهی در جهت رسیدن به این هدف بوده و هر انسان با فضایل اخلاقی برای عموم افراد جامعه جاذبه زیادی داشته لذا آرزوی دیرینه هر شخص، رسیدن به  کمال است.

با توجه به آنکه مولای متقیان علی (ع) نمونه انسان کامل بوده اند در جهت رسیدن به این هدف به بررسی یکی از صفات انسان کامل یعنی تواضع در کلام امیرالمومنین (ع) می پردازیم:

مولای متقیان امیرالمومنین علی علیه السلام در فراز اول از حکمت ۱۲۳ می فرمایند:

"طُوبَی لِمَنْ ذَلَّ فِی نَفْسِهِ"

"خوشا به حال کسی که در نزد خود کوچک(متواضع) است"

حکمت ۱۲۳ نهج البلاغه

شرحی بر حکمت ۱۲۳ نهج البلاغه :

" ‌ ذَلَّ": بر وزن حر، در اصل به معنی نرمی و ملایمت و تسلیم است در حالی که "اعزة‌" جمع "عزیز" از ماده "عزة‌" به معنی شدت است.

آیت الله مکارم شیرازی- اخلاق در قرآن، ج (۲)

تواضع و فروتنی نقطه مقابل تکبر و فخرفروشی است و جداسازی بحث های کامل این دو از یکدیگر مشکل یا غیر ممکن است و این دو صفت، نقطه مقابل یکدیگر هستند، به طوری که امام علی(ع) می فرمایند: "ضادوا الکبر بالتواضع" یعنی: "به وسیله تواضع با تکبر که ضد آن است مقابله کنید".

(شرح غررالحکم، صفحه ۲۳۲، شماره ۵۹۲۰)

تواضع و فروتنی  در آیات قرآن و گفتار معصومین(ع) :

"وَعِبَادُ الرَّحْمَنِ الَّذِینَ یَمْشُونَ عَلَی الأرْضِ هَوْنًاوَإِذَاخَاطَبَهُمُالْجَاهِلُونَ قَالُواسَلامًا"

(سوره‌ فرقان، آیه‌ ۶۳)

بندگان(خاص خداوند) رحمان، کسانی هستند که با آرامش و بی تکبر بر زمین راه می‌روند و هنگامی که جاهلان آنها را مخاطب سازند(و سخنان نابخردانه گویند) به آنها سلام می‌گویند(و با بی اعتنایی و بزرگواری می‌گذرند)

رسول اکرم(ص) :

"إنّ اللَّه أوحی إلیّ أن تواضعوا حتّی لا یفخر أحد علی أحد و لا یبغی أحد علی أحد".
"خدای متعال به من وحی فرمود که متواضع باشید، تا هیچ کس بر دیگری فخر نفروشد و احدی به دیگری زورگویی و تجاوز نکند".
نهج الفصاحه ص ۲۹۰، ح (۶۷۸)

امام صادق(ع) :
"إِنَّ فِی السَّمَاءِ مَلَکَیْنِ مُوَکَّلَیْنِ بِالْعِبَادِ فَمَنْ تَوَاضَعَ لِلَّهِ رَفَعَاهُ وَ مَنْ تَکَبَّرَ وَضَعَاهُ".
"در آسمان دو فرشته بر بندگان گماشته شده اند، پس هر کس برای خدا تواضع کند، او را بالا برند و هر کس تکبر ورزد او را پَست گردانند".

کافی(ط-الاسلامیه) ج ۲، ص ۱۲۲، ح ۲

تواضع و فروتنی  در کلام شاعران :

کلیم کاشانی شاعر قرن دهم و یازدهم هجری:

تواضع پایه اقبال مندی ست                                        بقدر خاکساری سر بلندی ست

در او شاه جهان مسند نشین است                       کدامین سربلندی بیش از این است

مدیریت امور فرهنگی معاونت فرهنگی و دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.