یکشنبه ۱۵ تیر ۱۳۹۹ - ۱۰:۴۵

توصیه اداره مشاوره و سلامت روان دانشگاه علوم پزشکی مشهد؛

ذهن آگاهی، عامل آرامش در طوفان کرونا

ذهن آگاهی، عامل آرامش در طوفان کرونا

معصومه عشقی زاده، روانشناس اداره مشاوره و سلامت روان، برای روزهای جولان کرونا، نسخه ی ذهن آگاهی را توصیه می کند.

به گزارش مفدامشهد، معصومه عشقی زاده، روانشناس اداره مشاوره و سلامت روان، برای روزهای جولان کرونا، نسخه ی ذهن آگاهی را توصیه می کند. اول تعریفی در این خصوص ارائه می کند، که باهم می خوانیم.

ذهن آگاهی (mindfulness) چیست؟

ذهن آگاهی (mindfulness) به ما می‌گوید که انسان برای آرامش و دور کردن نگرانی‌ها و اضطراب‌ها لازم است تا با جریان مستمر و لحظه به لحظه زندگی رابطه‌ای عمیق و واقع گرایانه برقرار کند. نمود عملی این مفهوم را برخی با تمرین‌هایی همراه با تمرکز و دقت بر روی حواس پنجگانه برای درک عمیق وآرامش لحظه‌ها و لذت‌ها توصیه می‌کنند. به طور مثال غذا خوردن آهسته و تمرکز برای درک مزه‌ها و رنگ وبوی غذا، یادآور آن چیزهایی است که از آن برخورداریم. (به تعبیری دیگر، یادآوری نعمت‌هایی که خداوند به ما داده است).

نکته: بین تفکرات سازنده و هیجانات مثبت روابط قوی دو طرفه وجود دارد

برخی ممکن است بپرسند: در زمانی که گرفتاری‌ها و شاید تاریکی‌هایی در زندگی پیرامون وجود دارد چگونه می‌توان جایی برای این مباحث یافت. به نظرم برای حل مسایل پیرامون، داشتن روحیه‌ای مثبت شرط لازم برای حل مسئله است. ایجاد روحیه مثبت فقط و صرفاً برای امیدبخشی نیست، بلکه زمینه لازم برای تفکر صحیح و سازنده است. مطالعات مختلف نشان داده‌اند که بین تفکرات سازنده و هیجانات مثبت روابط قوی دو طرفه وجود دارد. تفکرات مثبت و سازنده نیازمند توجه صحیح و دقیق به واقعیات پیرامون است، نداشتن جهت گیری و یاس‌های فکری، تعریف درست مسئله و تحلیل مناسب،  بدون هیجانات مثبت مقدور نیست.

 داشتن روحیه‌ای مثبت در عین ناکامی‌ها یا تلخی‌های گاه و بیگاه زندگی بسیار مشکل است. چطور می‌توان در این شرایط روحیه‌ای مثبت داشت؟

هر چند ایجاد تعادل در این رابطه و قرار گرفتن در فضایی مثبت و سازنده، پدیده‌ای ایستا نیست، بلکه نیازمند تلاش و دقت و مبارزه مستمر با ناکامی‌ها و تلخی‌ها است. اما با تلاش و با بهره‌گیری از تکنیک‌هایی همچون خود تنظیمی (self-regulation) و رهبری بر خود (self-leadership)  می‌توان تا حد قابل قبولی خود را در فضای روانی و فکری مثبت قرار داد. یکی از ویژگی‌های انسان موفق کسب مهارت‌های لازم برای مدیریت بر خود (رفتار، هیجان، ذهن و …) است. با توجه به مشغله‌های مختلف روزمره، نشخوارهای فکری مداوم وشرایط پر استرسی که پیرامون اکثریت ما وجود دارد، اهمیت مدیریت کردن بر ذهن بیش از پیش نمایان می‌شود. برای مدیریت ذهن لازم است قوانین ذهن را به درستی شناخته و با مدیریت آن، از حداکثر توانمندیش بهره برد. ذهن آگاهی راهکاری موثر برای دستیابی به حداکثر توانمندی ذهن و مدیریت آن است.


ذهن آگاهی یا حضور ذهن به معنای آگاهی از افکار، رفتار، هیجانات و انگیزه‌ها است به طوری که بهتر بتوانیم آن‌ها را مدیریت و تنظیم کنیم. به عبارت دیگر ذهن آگاهی به معنای توجه کردن به شیوه‌ای خاص است.

یعنی توجه و تمرکزی که سه عنصر در آن دخالت دارد:

  1. بودن در حال حاضر
  2. هدفمندی
  3. قضاوت نکردن

این نوع توجه موجب افزایش آگاهی، شفافیت،  وضوح و پذیرش واقعیت در حال حاضر می‌شود. بدین ترتیب متوجه می‌شویم که زندگی ما فقط در حال حاضر رخ داده و گره‌گشایی باید در زمان حال باشد. زمانی که فرد در حال حاضر حضور داشته باشد، واقعیت را با تمام جنبه‌های درونی و بیرونی اش می‌بیند و در می‌یابد که ذهن به دلیل قضاوت و تعبیر و تفسیرهایی که انجام می‌دهد دائما در حال نشخوار و گفتگوی درونی است.

 قضاوت نکردن چه مزیتی دارد؟

وقتی متوجه شویم که ذهن دائما در حال تعبیر و تفسیر است قادر می‌شویم که با دقت بیشتری به افکار خود توجه کنیم و بدون بیزاری یا قضاوت آن‌ها را مورد بررسی قرار دهیم و علت وجود آن‌ها را دریابیم. در واقع، قضاوت نکردن کمک می‌کند تا تفکرات سازنده در ما شکل بگیرد.

یک تکنیک: چطور همیشه در لحظه حال باشیم؟

همانطوری که بیان گردید مهمترین ویژگی ذهن آگاهی بودن در لحظه‌ی حال است که تحقق کامل آن نیاز به تمرین و تکرار بسیاری دارد. تمرین و تلاش و تکراری که می‌توان با استفاده از «نشانه‌های یادآوری» هر چه بهتر به هدف اصلی خودمان برسیم. حال نشانه‌های یادآوری چیست و چه کارایی دارد؟ نشانه‌های یادآوری همانطوری که از اسم آن معلوم است، نشانه‌هایی هستند برای یادآوری! برای به یاد آوردن، توجه. حال این نشانه‌ها می‌تواند یک انگشتر نگین دار ساده باشد و یا یک دستبند و ساعت و هر چیز دیگری که با نگاه کردن به آن، افکار ما به سمت بودن در لحظه‌ی حال که اساس و پایه‌ی اصلی ذهن آگاهی است، معطوف می کند و به ما یادآوری می کند، در این زمان (زمان حال) که مهمترین لحظه‌ی زندگی توست، حق ورود هیچ فکر نامناسبی و منفی ایی را به ذهن خود نداری بلکه تو باید فقط و فقط به عنوان یک تماشاچی کاملا بی‌طرف به موضوعات متنوعی که در اطرافت در حال به وقوع پیوستن است بنگری و با دریافت بهترین‌ها لحظات، شادی را برای خودت بسازی. پس تو باید فقط باشی، آن هم در زمان حال. نه در گذشته‌ای که گذشته و نه در آینده‌ای که هنوز هیچ چیزی از آن به وقوع نپیوسته است و کیفیت و کمیت آن به همین زمان حال تو بستگی دارد، فقط باید در زمان حال بود و از بودن در زمان حال، حال کرد، آن هم با استفاده از نشانه‌های یادآوری.

مراحل ساده‌ی تمرین ذهن‌آگاهی

  • هر روز صبح، وقت ناهار ظهر یا بعدازظهر، به مدت چند دقیقه نفس عمیق بکشید.
  • در طول روز به کارهایی که انجام می‌دهید توجه کنید، مثلاً یک خودکار یا تلفن در دست دارید، خارج از محیط کار نشسته‌اید یا در صف انتظار ایستاده‌اید. اتفاقاتی که در اطرافتان رخ می‌دهد یادداشت کنید. به دکور دیوارها خوب نگاه کنید، به زمینی که زیر پای شما است دقت کنید.
  • حالا روی خودتان تمرکز کنید. سعی کنید تنفستان را با یک مانترا هماهنگ کنید.
  • باید بدانید که ذهن‌آگاهی، ضرورتاً یک فرم از مدیتیشن است.
  • به حواس خود توجه کنید: بوها، طعم‌ها، آنچه لمس می‌کنید و آنچه می‌شنوید.
  • بزرگ‌ترین مانعی که بر سر راه شما وجود دارد، این است که از زمان حال غافل شوید. چه در جلسات کاری، زمان پیاده‌روی یا هر فعالیت دیگری، سعی کنید از همه‌ی لحظات زندگی، حتی جوانب خسته‌کننده‌ی آن، لذت ببرید.

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.