چهارشنبه ۵ مهر ۱۳۹۶ - ۰۹:۲۹

به بهانه روز جهانی جهانگردی؛

نگاهی بر اثربخشی جهانگردی بر فرهنگ

جهانگردی و فرهنگ

امروزه صنعت جهانگردی در حوزه های اقتصاد، جامعه، فرهنگ و محیط فیزیکی تاثیرات شایان توجهی دارد. با توجه به اینکه این صنعت یک منبع مهم درآمدزایی است، اما در عین حال عامل مؤثری در تبادلات فرهنگی بین کشورها محسوب می شود.

به گزارش مفدا رفسنجان، جهانگردی فرصت و انگیزه ای است برای ایجاد شناخت و تحکیم ارتباط های به دست آمده و می تواند درک متقابل فرهنگ ها را با خود به همراه آورد؛ حالت ها و رفتارهای گوناگون را در کنار هم قرار دهد و با کاهش شدت تعصب هر گروه اجتماعی، الگوها را تغییر دهد. فرهنگ یکی از جاذبه های اصلی گردشگری است. بدون فرهنگ، که تفاوت ها را ایجاد می کند، همه جا شبیه به هم  به نظر می رسد. می توان گفت مکان های متفاوت، بدون داشتن میراث های فرهنگی مختلف، اندک چیزی برای ارائه خواهند داشت که مسافران را به منظور گردشگری جذب کنند.

صنعت جهانگردی با ایجاد رابطه بین جامعه ی میزبان و میهمان و استمرار مراودات آنها در مدت زمان طولانی موجب بروز تغییر و تحولاتی در جامعه میزبان می گردد که پیامد های طبیعی آن تغییر و تحول در سطح کیفیت زندگی، الگوهای فرهنگی – رفتاری و نظام آموزشی، روابط خانوادگی، نگرش ها، آداب و سنن و به طور کلی تاثیر بر فرهنگ ساکنان محلی و یا گردشگران است.

جهانگردی و فرهنگ

اگرچه فرهنگ از نظر علم مردم‌شناسی مجموعه‌ای از شناخت‌ها، اعتقادات، ارزش‌ها و تعلیمات اجتماعی را در برمی‌گیرد. ولی به آن اکتفاء نکرده و هم‌زمان شیوه‌های رفتاری مردم را نیز شامل می‌شود. جشن‌های مردمی، مراسمی که در موقعیت‌ها و زمان‌های خاص برگزار می‌شوند، مطالعه روزنامه، دیدن تلویزیون، رفتن به سینما، شرکت در ورزش‌های گوناگون جزء رفتارهای مردمی است. جملگی این رفتارها کم و بیش به یک آموزش عمومی و نوعی از صنعت تبدیل شده‌اند. جهانگردی نیز به نوبه خود یکی از شیوه‌های فرهنگی مربوط به رفتارهای مردم است و میدان فعالیت و حوزه عمل آن هر روزه و هر لحظه در حال گسترش و تکوین است.

در حقیقت می‌توان ادعا نمود که تمامی فرهنگ‌ها (با معیارهای مختلف) به بخشی از جهانگردی منتج می‌شوند.

با این همه بعضی از سفرها را نمی‌تواند جهانگردی نامید. فی‌المثل مهاجرت‌های جمعی، در داخل یک جمعیت به خاطر دلایل قهری طبیعت نظیر سیل، خشک‌سالی، زلزله، آتشفشان و غیره انجام می‌شود. یا مهاجرت به واسطه دلایل سیاسی مانند فرارهای دسته‌جمعی، تبعیدها و پدیده چادرنشینی و بالاخره مهاجرت در رابطه با دلایل کاریابی و غیره را نمی‌توان جهانگردی محسوب نمود. زیرا مطمئناً هیچ کدام از این سفرها در قالب انجام فعالیت آزاد در ایام فراغت نمی‌گنجد.

در دوران بسیار قدیم و باستانی نیز دو نوع جهانگردی اولیه وجود داشته است. یکی جهانگردی مذهبی که معمولاً با زیارت اماکن مقدسه و یا چشمه‌سارها و رودخانه‌های مقدس و غیره همراه بوده و دیگری جهانگردی مربوط به تعطیلات و استراحت. ولی هیچ کدام از این نوع به توریسم واقعی و حقیقی که همان صنعت جهانگردی است حیات نبخشیده‌اند.

در حقیقت زیارت‌هائی که معمولاً به‌صورت انفرادی و یا حتی گروهی انجام می‌شده است را نمی‌توان چه از نقطه‌نظر بُعد مسافت و چه از نقطه‌نظر تسهیلات موجود در محل و مقصد مسافرت با چیزی که امروزه Confort نامیده می‌شود مقایسه نمود.

با این حال در پاره‌ای از مناطق متبرکهٔ قبل از میلاد مسیح، اشکال و گونه‌هائی از اقامت‌گاه‌ها و استراحت‌گاه‌های دسته‌جمعی برای خارجیان وجود داشته است. متعاقباً در فرهنگ بسیاری از ادیان و مذاهب و همچنین در نظام دیرپای مسیحی و غیرمسیحی نیز یکی از وظایف راهبان احداث زائرسرا برای زائران بوده است. آنان این مهم و این وظیفه ارزشمند را نه به‌خاطر کسب درآمد و بهره‌گیری از منافع مادی، بلکه به پاس عشق به ذات اقدس حضرت احدیث انجام می‌داده‌اند.

با وجود آنکه جهانگردی استراحتی و تعطیلاتی، در آن زمان جزء امتیازات طبقه‌ای خاص و عده‌ای معدود بوده است مع‌هذا این پدیده به تداوم حرکت خویش ادامه می‌داد و با استفاده از سازمان‌دهی لازم به‌صورت فعالیتی تجاری درآمد. اما هنوز به صنعت جهانگردی که موردنظر ماست نرسیده بود. اما کم‌کم و به‌دنبال توسعه مداوم خویش، گذرگاه یک فرهنگ بدوی را به‌سوی فرهنگی پیشرفته طی نمود و همچنان در حال پیشرفت است، به طریقی که امروزه فرهنگ جمعیت‌ها، شکوفا کننده جهانگردی انبوه است. در پی هرگونه تغییری که در فرهنگ به‌وجود می‌آید، که طبیعتاً پاره‌ای از عوامل شناخت و آگاهی را در برمی‌گیرد، به‌ خوبی می‌توان دگرگونی و تغییر کمی و کیفی در ابعاد جهانگردی مذهبی خواهد بود (یا بالعکس) و یا از کم شدن تعداد افراد خانواده و وابستگی آن می‌توان به کاهش جهانگردی خانوادگی پی برد. برعکس پذیرش و اشائه ارزش‌هائی نظیر حفظ سلامت و بهداشت به‌وجود آورنده پاره‌ای از انواع جهانگردی است. نظیر گذر از جهانگردی آب‌درمانی به‌جانب جهانگردی فرار از زندگی شهرنشینی.

تجربه جهانگردی نیز جزء اموری است که نه تنها به پیشرفت فرهنگی منجر می‌شود بلکه خود سرچشمه فرهنگ است. این موضوع را پس از بررسی شیوه‌های جدید فرهنگی باز شناخته‌ایم. در حقیقت تولید جهانگردی در حرکت جهانگرد به‌وجود می‌آید. این تولیدات عبارت است از:

- گسترش شناخت جغرافیائی، تاریخی، هنری، تکنیکی، سیاسی و بالاخره توسعه تجارب، که به‌دنبال آن افق‌هائی بالاتر از فضای محدوده خودی، که شخص یا گروهی بدان وابسته‌ هستند به‌روی آنان گشوده می‌شود.

- باز شدن دروازه‌هائی از ادراک، ارزش‌ها، مدل‌های رفتاری و به‌طور خلاصه فرهنگ‌های جدید به روی شخص که با معیارها و شناخت‌های خودی کاملاً متفاوت است.

- از بین رفتن پیشداوری‌ها، اوهام و خیالات باطل و جایگزینی روح بردباری و توسعه ادراک در شخص

- تصفیه و خالص شدن سلیقه که در اثر ساخت و مشاهده زیبائی‌های طبیعی و هنری در شخص به‌وجود می‌آید.

از طرف دیگر، پدیده جهانگردی انگیزهٔ بسیاری از تغییرات در متن و بطن جامعه است. این دگرگونی‌ها از راه موقعیت اقتصادی وارد شده و منجر به تحولات فرهنگی می‌گردد. که در پاره‌ای از شرایط حتی به تغییرات اساسی و بنیادی نیز می‌انجامد.

چناچه به قطب‌های جدید جهانگردی، مخصوصاً آنهائی که در جهان سوم به‌وجود آمده‌اند فکر کنیم، و تحولات عمیق اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی جمعیت این قطب‌ها را، که به پیشرفت سریع جهانگردی گرفتار شده‌اند، ملاحظه نمائیم، موضوع روشن‌تر خواهد شد. به‌ویژه در جوامعی که حرکت خود را از زیر صفر شروع کرده‌اند.

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.