چهارشنبه ۱۷ خرداد ۱۳۹۶ - ۱۴:۰۶

محقق جوان کمیته درمان و پژوهش بیماری MS امریکا:

مظلومیت رشته تغذیه در بین رشته های علوم پزشکی/ محدودیت منابع مالی بزرگترین مانع انجام تحقیقات در ایران است

محمد باقر ملجایی

محمدباقر ملجایی، دانشجوی کارشناسی ارشد علوم تغذیه دانشگاه علوم پزشکی اصفهان برگزیده شده به عنوان محقق جوان از سوی کمیته درمان و پژوهش بیماری MS امریکا معتقد است محدودیت های مالی در اجرای پروژه‌های علمی بزرگترین مانع انجام تحقیقات در ایران است و لزوم همکاری بین مراکز تحقیقاتی در سراسر کشور احساس می‌شود. وی همچنین به مظلومیت رشته علوم تغذیه در بین سایر رشته‌های علوم پزشکی اشاره کرده و مداخله متخصصین سایر رشته‌های علوم پزشکی در رشته تغذیه را نادرست عنوان کرد.

به گزارش مفدا، موفقیت و توسعه فعالیت‌های پژوهشی یکی از شاخص‌های اصلی توسعه و پیشرفت جوامع امروزی محسوب می‌شود. در واقع پژوهش یکی از محورهای مهمی است که ضامن پیشرفت و توسعه پایدار در هر کشور به شمار می‌آید. امروزه کشورهای توسعه یافته با سرمایه‌گذاری عظیم بر روی نسل جوان به عنوان با ارزش‌ترین سرمایه‌های کشور در تلاشند از ذهن خلاق و پویای آنها در مسیر گسترش مرزهای دانش بهره‌مند شوند. بر این اساس حمایت از نسل جوان پژوهشگر یکی از سیاست‌های اصولی آنها در مسیر توسعه است. درکشور ما نیز مسؤولان امر در سال‌های گذشته، به اهمیت این موضوع پی برده و تلاش می‌کنند از محققان و پژوهشگران فعال کشور حمایت کنند.

محمد باقر ملجایی دانشجوی دانشکده تغذیه و علوم غذایی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، یکی از محققان جوان کشورمان است که به امر پژوهش و تحقیقات مشغول است، او که از سوی کمیته درمان و پژوهش بیماری MS امریکا به عنوان محقق جوان برگزیده شده، درگفتگویی با خبرنگار مفدا از ظرفیت‌ها و موانع انجام فعالیت‌های پژوهشی سخن به میان آورد. متن ذیل حاصل این گفتگوست که می‌خوانید:

لطفا بیوگرافی از خودتان بیان کنید و بفرمایید به چه علت به عنوان برگزیده از سوی «کمیته درمان و پژوهش ام اس امریکا» انتخاب شدید؟

محمد باقر ملجایی متولد ۱۳۷۰ در شهرستان شهرضا هستم، سال ۸۹ مقطع کارشناسی علوم تغذیه دانشگاه علوم پزشکی اصفهان را آغاز کردم و از سال ۹۱ فعالیت‌های پژوهشی را در زمینه بیماری MS شروع کردم، در سال ۹۳ در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه علوم پزشکی اصفهان پذیرفته شدم و تحقیقاتم را با همکاری مرکز تحقیقات علوم اعصاب دانشگاه علوم پزشکی اصفهان به ریاست پروفسور وحید شایگان نژاد ادامه دادم و علاوه بر پایان نامه چهار طرح تحقیقاتی در زمینه بیماری MS و بیماری‌های مرتبط با آن در طول ۴-۵ سال اخیر انجام دادیم که به عنوان مطالعات جدید در سطح دنیا مطرح شدند.

همایش سالیانه کمیته درمان و پژوهش بیماری MS امریکا هر سال حدودا در ماه فوریه در شهر اورلاندو ایالت فلوریدا آمریکا برگزار می شود، این کمیته برای مطالعات جدیدی که توسط پژوهشگران جوان انجام می‌دهند امتیاز ویژه ای قائل می‌شود و ما برای همایش امسال تعداد شش مقاله که حاصل تحقیقات‌مان در زمینه تغذیه و بیماری MS بود ارسال کردیم که از این تعداد دو مقاله مربوط به پایان نامه خودم بود و خوشبختانه تمامی این مقالات پذیرفته شد و از طریق ایمیل به بنده اطلاع داده شد که شما به عنوان محقق جوان ما انتخاب شده‌اید، ابتدا قرار بود کمک هزینه سفر به امریکا به من داده شود که بخاطر مسائل سیاسی که پیش آمد گرنت پژوهشی به ارزش ۶۰۰ دلار جایگزین آن شد.

در خصوص فعالیت‌تان در زمینه پژوهش انجام شده کمی توضیح دهید و ارتباط آن را با رشته تحصیلی‌تان بیان کنید و بفرمایید از چه زمانی در این زمینه شروع به فعالیت کردید؟

از ابتدای شروع تحصیلات دانشگاهی به کار تحقیقاتی علاقه‌مند بودم و در مقطع لیسانس سه طرح تحقیقاتی در زمینه بیماران کبدی و دیابتی و یک طرح تحقیقاتی در حوزه بررسی تقلب‌های غذایی در شیرهای استریلیزه که جزو طرح های برگزیده سازمان استاندارد شد، انجام دادم. در سال۹۱ همزمان با هشتمین کنگره بین‌المللی بیماری MS ایران‏، اولین مقاله پژوهشی خودم را ارائه کردم. وقتی وارد دوره کارشناسی ارشد شدم با توجه به اینکه علاقه مند به مطالعه در حوزه سیستم عصبی و علوم اعصاب بودم و از طرفی چون بیماری MS در اصفهان شایع بود به سمت تحقیقات در مورد بیماری MS رفتم و کار با گروه تحقیقاتی پروفسور شایگان نژاد را شروع کردم که حاصل آن تا الان شش مقاله پژوهشی بوده است.

چهار مقاله از شش مقاله پذیرفته شده در زمینه تغذیه و بیماری MS و دو مقاله در مورد نقش تغذیه در بیماری سندرم دویک بود. بیماری سندرم دویک، یکی از بیماری‌های التهابی سیستم عصبی است که از نظر علایم کلینیکی کاملا شبیه بیماری MS است و به همین خاطر تمام پژوهشگرانی که روی بیماری MS کار می‌کنند، روی این بیماری هم فعالیت پژوهشی انجام می‌دهند. یکی از مطالعات در زمینه بیماری سندرم دویک این بود که اگر به بیماران مکمل ویتامین دی بدهیم، یکی از فاکتورهای بیماری زا در این بیماران کاهش پیدا می‌کند و علایم بالینی آنها بهتر می‌شود. مطالعه دیگر بر روی بیمای سندرم دویک در مورد نقش ویتامین دی بود که در طولانی مدت باعث می‌شد یکی از فاکتورهای التهابی این بیماری به طور کامل محو شود و پژوهش دیگر ارتباط ویتامین دی با فاکتور التهابی ایمونوگلوبولین جی در مبتلایان به بیماری سندرم دویک بود. موضوع چهار مطالعه دیگر مربوط به تغذیه در  بیماری MS بود که این مطالعات شامل: مصرف نمک و ناتوانی در بیماران MS، مصرف گروه‌های غذایی و ناتوانی در بیماران MS، مقایسه نقش ویتامین دی در بیماران MS با بیماران دویک و افراد سالم و مطالعه آخر مصرف آنتی اکسیدان‌های غذایی در بیماران MS و بررسی فاکتورهای خستگی و ناتوانی این بیماران بود.

 به نظر شما چه عواملی باعث موفقیت‌تان به عنوان یکی از محققین جوان شده است و چه افرادی مشوق شما در عرصه علمی و پژوهشی بودند؟

مسلما در ابتدا خواست و اراده خداوند و دعای پدر و مادر و بعد سعی و تلاش خودم و اساتیدی که از مقاطع دبیرستان و حتی قبل‌تر نقش داشتند، در موفقیت من موثر بوده است. البته من همیشه خود را مدیون چهار نفر از اساتیدم می‌دانم که در مقطع کارشناسی من را تشویق و ترغیب به انجام کارهای تحقیقاتی کردند؛ دکتر احمد اسماعیل زاده، دکتر رضا غیاثوند، دکتر غلامرضا عسکری و دکتر لیلا آزاد بخت. در کنار این عزیزان در مقطع کارشناسی ارشد بیشترین نقش را پروفسور شایگان‌نژاد داشتند که همیشه با رهنمودها و حمایت‌هایشان مسیر انجام پژوهش را برای ما هموار کردند. البته دانشگاه علوم پزشکی اصفهان هم در سطح توان هزینه‌ی طرح‌های پژوهشی را تقبل کرد.

 آیا به غیر از فعالیت علمی به فعالیت‌های فرهنگی و هنری نیز می‌پردازید؟

در مقطع کارشناسی به مدت دو سال مدیر مسؤول نشریه سیاسی شوک بودم که در جشنواره چهارم فرهنگی رتبه اول دانشگاهی و در جشنواره پنجم فرهنگی رتبه سوم دانشگاهی را به دست آوردم و در سال ۹۲ به عنوان دانشجوی نمونه دانشگاه انتخاب شدم ولی در مقطع کارشناسی ارشد بیشتر در حوزه پژوهشی ادامه فعالیت دادم.

 برای پیشرفت بیشتر کشورمان چه پیشنهادی برای دولت و پژوهشگران ایرانی دارید؟

در حوزه پژوهشی متاسفانه به شکلی شایسته‌ به پژوهشگران بها داده نمی‌شود به طوری‌که من در حدود چهار سالی که در حیطه بیماری MS کار کردم، همیشه یکی از دغدغه‌هایم هزینه‌های کار پژوهشی بوده، که در واقع جزو یکی از بزرگترین محدودیت‌های کار پژوهشی در ایران است. مورد دیگر اینکه باید به طرح‌های جدید توجه ویژه‌ای شود و طرح‌هایی که تکراری هستند و چندین بار در جاهای مختلف کار شده است، جهت جلوگیری از هدر رفت منابع از آنها جلوگیری شود و به پژوهش‌های جدید و بنیادی توجه بیشتری شود؛ در واقع لزوم همکاری بین مراکز تحقیقاتی در سطح کشور به شدت احساس می‌شود.

متاسفانه یکی از رشته های که در بین رشته‌های علوم پزشکی بسیار مظلوم واقع شده، رشته علوم تغذیه است. البته در دنیا جایگاه خوبی برای رشته تغذیه قائل هستند، به طوری‌که شعار اصلی انجمن بیماری MS امریکا برای سال ۲۰۱۷ بررسی تاثیرات رژیم غذایی بر بیماری MS انتخاب شده است، اما در ایران دانشجویان، کارشناسان و متخصصین تغذیه شرایط و جایگاه مناسبی ندارند و علاوه بر این بسیاری از رشته های دیگر علوم پزشکی در کار تغذیه و رژیم درمانی دخالت می‌کنند و همچنین بسیاری از مربیان بدنسازی و حتی آرایشگران نیز بدون هیچ گونه تحصیل و آموزشی در حیطه تغذیه و رژیم درمانی مداخله می‌کنند که گاه حتی با توصیه‌های اشتباه باعث ایجاد مشکلاتی برای مردم می‌شوند. متاسفانه رشته تغذیه هنوز تحت پوشش بیمه درمانی نیست و متاسفانه هیچ‌کدام از بیمه ها، خدمات تغذیه و رژیم درمانی و آزمایشاتی که کارشناسان و متخصصان تغذیه تجویز می‌کنند را تحت پوشش قرار نمی‌دهند در حالی که اگر تحت پوشش بیمه درمانی باشد و به میزان بیشتری در سیستم درمانی مورد توجه قرار گیرد، هزینه‌های درمانی به میزان قابل توجهی کاهش می‌یابد. بنابراین تقاضا دارم که بهای بیشتری به این رشته و فارغ التحصیلانش داده شود.

 چه پیشنهادی برای سایر دانشجویانی که می‌خواهند وارد عرصه فعالیت‌های علمی و پژوهشی شوند، دارید؟

به دانشجویانی که می‌خواهند کار تحقیقاتی انجام دهند، توصیه می‌کنم که روی یک موضوع تحقیقاتی تمرکز کنند تا بتوانند به تمام جزییات آن توجه کنند و حتما تمام مقالات علمی در آن حوزه‌ای که مورد علاقه‌شان است مطالعه کنند تا برای انجام پژوهش به سطح بالایی از آگاهی برسند.

 از مرداد امسال هر دانشگاه علوم پزشکی کشور یک پایگاه خبری با عنوان مفدا راه‌اندازی کرده است، آیا تا به حال مفدا را دیده‌اید و به نظر شما فعالیت وب سایت خبری مفدا چه کمکی به ترویج فعالیت‌های علمی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور می‌کند؟

بله، خیلی عالی است؛ من وب سایت و کانال تلگرامی مفدا را دنبال می‌کنم به نظر من اگر قسمتی از سایت به خبرها و اطلاعات همایش‌هایی که در حال برگزاری بوده و یا در آینده برگزار می‌شود، بپردازد، برای مخاطبان بسیار مفید خواهد بود.

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.