دوشنبه ۲۷ دی ۱۳۹۵ - ۱۰:۳۸

به گزارش مفدای دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی

مروری بر آئین‌نامه اجرایی رشته‌های«قرائت» و «حفظ» جشنواره قرآن و عترت دانشگاهیان وزارت بهداشت

دانشگاه علوم بهزیستی و توابخشی

با نزدیک شدن به موعد برگزاری بیست و دومین دوره جشنواره قرآن و عترت دانشگاهیان وزارت بهداشت، اقدامات اجرایی برای برگزاری این جشنواره از ماه‌‎های گذشته کلید خورد و در نخستین گام آیین‌نامه اجرایی جشنواره همزمان با هفته «قرآن و دانشگاه» به دانشگاه‌های علوم پزشکی ابلاغ و سامانه ثبت‌نام جشنواره نیز آغاز به کار کرد؛ در ادامه مهم‌ترین ضوابط رشته‌های«قرائت» و «حفظ» این جشنواره رو مرور می‌کنیم.

به گزارش مفدا، رشته‌های آوایی شامل قرائت تحقیق، قرائت ترتیل، حفظ، اذان و دعا و مناجات خوانی است که در این گزارش آئین‌نامه مربوط به رشته های حفظ و قرائت را مرور می کنیم. نکته قابل توجه این است که شرکت کننده شخصاً باید در زمان و مکان تعیین شده در جایگاه مورد نظر مسابقات حضور یافته و مسابقه خود را ارائه نماید. همچنین با توجه به آئین نامه کلی مسابقات، شرکت کننده در این بخش نمی‌تواند همزمان در دو رشته(بجز رشته تواشیح) شرکت نماید و در رشته‌ای که امسال در آن شرکت نموده است نباید در هیچ یک از دوره‌های مسابقات ملّی دانشجویان سال‌های قبل در همان رشته رتبه اول را کسب نموده باشد.

آئین‌نامه رشته قرائت(تحقیق و ترتیل) و حفظ

۱-  کلیات رشته‌های قرائت(تحقیق و ترتیل) و حفظ

۱-۱-      امتیاز رشته‌های مختلف مسابقات، به شرح زیر محاسبه می‌شود:

رشته های قرائت تحقیق و ترتیل

رشته حفظ

---

عنوان

امتیاز

عنوان

امتیاز

صحت قرائت

تجوید

۳۵

تجوید

۳۵

وقف و ابتدا

۱۵

وقف و ابتدا

۱۵

صوت

۲۰

صوت

۲۰

لحن

۳۰

لحن

۳۰

صحت حفظ

صحت حفظ

----

صحت حفظ

۱۰۰

جمع امتیازات

۱۰۰

جمع امتیازات

۲۰۰

تبصره :  برای کسب رتبه در هر مرحله و جواز حضور در مرحله بعد، حداقل امتیاز کسب شده توسط شرکت‌کنندگان به شرح جدول ذیل است:

رشته قرائت تحقیق و ترتیل

رتبه

حد نصاب مرحله دانشگاهی از ۱۰۰

اول

۷۰

دوم و سوم

۶۵

رشته حفظ

رتبه

حد نصاب مرحله دانشگاهی از ۲۰۰

اول

۱۵۰

دوم و سوم

۱۴۰

۱-۲-      مبنای مسابقات حفظ و قرائت قرآن کریم در تمام مراحل(دانشگاهی، سراسری وزارت بهداشت، ملّی دانشجویان)، روایت حفص از عاصم است. فقط در مرحله سراسری بهداشت و ملّی دانشجویان، رعایت روایت حفص از عاصم از طرق معتبر و مشروط به اجتناب از ترکیب طرق ضروری است.

۱-۳-      شرکت‌کنندگان در هر مرحله، به‌ محض حضور در جایگاه و اعلام مجری یا داور، به قرائت یا پاسخگویی به سؤالات خواهند پرداخت.

۱-۴-      میزان قرائت در رشته‌ها، جنسیت‌ها و مراحل مختلف براساس مصاحف متداول ۶۰۴ صفحه‌ای پانزده سطری و با توجه به جدول ذیل تعیین می‌شود:

 رشته

جنسیت

دانشگاهی

دستگاهی

(کشوری)

ملّی دانشجویان

مرحله اول

مرحله دوم

تحقیق

خواهر

۸ سطر

۱۰ سطر

۱۰ سطر

۱۵ سطر

         برادر

۸ سطر

۱۰ سطر

۱۰ سطر

۲۰ سطر

ترتیل

خواهر

۱۰ سطر

۱۰ سطر

۱۲ سطر

۲۰ سطر

برادر

۱۲ سطر

۱۲ سطر

۱۵ سطر

۳۰ سطر

حفظ

کُل قرآن

برادران و خواهران

۳ سوال ۸ سطری

۳ سوال ۱۰ سطری

۳ سوال ۱۲ سطری

۳ سوال ۱۵ سطری

۲۰ جزء

۲ سوال ۸ سطری

۲ سوال ۱۰ سطری

۲ سوال ۱۲ سطری

۲ سوال ۱۵ سطری

۵ و ۱۰ جزء

۲ سوال ۸ سطری

۲ سوال ۱۰ سطری

۲ سوال ۱۰ سطری

۲ سوال ۱۲ سطری

۱ جزء

۲ سوال ۸ سطری

---

---

---

سوره حدید

۲ سوال ۶ سطری

---

---

---

۱-۵-      در مراحلی که نوبت مسابقه هریک از شرکت‌کنندگان براساس قرعه تعیین می‌شود، درصورت عدم حضور شرکت‌کننده، حداکثر با دو نفر فاصله، شرکت کننده از دور رقابت‌ها حذف می‌گردد. در مراحلی که قرعه تعیین نمی‌شود، با دو مرتبه خواندن نام تمام شرکت‌کنندگان به طور مجزا و عدم حضور، شرکت‌کننده از دور مسابقه حذف می‌شود.

۱-۶-      مسابقات قرائت تحقیق و ترتیل و حفظ کل در مرحله ملّی دانشجویان در صورت نزدیکی امتیازات افراد برتر و و با نظر هیئت محترم داوران و ستاد برگزاری مسابقات می‌تواند در دو مرحله برگزار گردد.

تبصره ۱: در مرحله ملّی دانشجویان، در تمام رشته ها ۳۰ درصد امتیاز مرحله مقدماتی با ۷۰ درصد امتیاز مرحله فینال جمع شده و حائزان رتبه های برتر مشخص می شوند.

تبصره ۲: در صورت برگزاری مرحله دوم(فینال) داوری توسط همان ترکیب نفرات داوران مرحله اول انجام می پذیرد.

۱-۷-      وجود مغایرت بیش از ۵ درصد امتیاز در بخش صحت حفظ و ۱۰ درصد در امتیازات سایر بخش‌ها، در هیئت نظارت مورد رسیدگی قرار می‌گیرد. چنانچه پس از شنیدن یا بررسی توسط داوران نتیجه تغییری نیافت، صورتجلسه توسط رییس هیئت داوران و ناظر مسابقه، تنظیم می‌شود.

۱-۸-      کنترل مصحف واحد که مورد استفاده شرکت کنندگان، جایگاه و داوران است، برعهده ناظر فنی و درصورت نبود ناظر، برعهده رییس هیئت داوران است.

۱-۹-      قطعات قرائت تحقیق و ترتیل در مرحله کشوری توسط کارگروه منتخب داوران بخش‌های مختلف، تعیین می‌شود.

۱-۱۰-    سؤالات رشته‌های حفظ و رشته ترتیل توسط کارگروه منتخب داوران بخش صحت حفظ، تعیین می‌شود.

۱-۱۱-    درباره مطالب پیش بینی‌ نشده در این آیین‌نامه، تصمیم گیری هیئت داوران و ستاد برگزاری مسابقات، با رعایت اصول حا کم بر آیین نامه، نافذ است.

۱-۱۲-    در صورت به تساوی رسیدن امتیازات دو یا بیش از دو نفر از شرکت کنندگان، تعیین رتبه برتر پس از بررسی بخش‌های نمره‌دهی صورت می‌پذیرد که به ترتیب اولویت در رشته‌های مختلف عبارت است از: صحت حفظ، تجوید، وقف و ابتدا

۲-  کلیات رشته های قرائت (تحقیق و ترتیل)

۲-۱-      قطعات قرائت تحقیق و ترتیل در مرحله سراسری بهداشت و ملّی دانشجویان توسط کارگروه منتخب داوران بخش‌های مختلف، تعیین می‌شود.

۲-۲-      آیات قرائت هر قاری با فاصله قرائت نفر قبل و به قید قرعه تعیین می‌گردد.

۲-۳-      در صورت دو مرحله‌ای شدن مسابقات در بخش تحقیق و ترتیل برای افراد راه یافته به مرحله نهایی در مرحله ملّی دانشجویان، قرعه‌ای یکسان انتخاب شده و با فاصله یک نفر در قرنطینه به وی اعلام می گردد.

۳- کلیات رشته‌ی حفظ قرآن کریم

۳-۱-      میزان ارائه محفوظات در مسابقات حفظ، در رشته حفظ کل از هر ۱۰ جزء، یک سؤال و در سایر رشته های حفظ، دو سؤال از دو قسمت مساوی محفوظات خواهد بود.

تبصره:  محفوظات حافظ باید پیوسته باشد؛ در غیر این صورت باید حداکثر مشتمل بر دو بخش باشد.

۳-۲-      سؤالات مربوط به رشته صحت حفظ به صورت قرعه و سؤالات هرنفر در یک قرعه در نظر گرفته می‌شود.

۳-۳-      رعایت عدالت در انتخاب سؤال از نظر مکان شروع آیه در صفحه، انتقال تلاوت به صفحه بعد، تعداد سطور و نظایر آنها ضروری است.

۳-۴-      در صورت برگزاری فینال در رشته حفظ کل در مرحله مقدماتی باید در بخش صحت حفظ، برادران حداقل نمره ۸۵ از ۱۰۰ و خواهران نمره ۸۰ از ۱۰۰ را کسب نمایند تا بتوانند به مرحله بعد راه یابند.

۳-۵-      داوران تجوید برای هریک از سؤالات حافظ، نمره کامل را به صورت جداگانه منظور می‌کنند و نمره نهایی تجوید حافظ، معدل آنها خواهد بود.

تبصره: اگر حافظ سؤالی را پاسخ ندهد یا در ارائه آن به میزانی اشکال داشت که قبل از اتمام سؤال، تلاوت او توسط هادی حافظان قطع شد، فقط داوران رشته صحت حفظ، امتیاز آن سؤال را از حافظ کسر می‌کنند. امتیاز تجوید حافظ در چنین مواردی، میانگین امتیاز سؤالاتی است که حافظ تا پایان سؤال به آنها پاسخ داده است.

هدایت حفاظ:

۳-۶-      داور یا داوران صحت حفظ و نیز هادی حافظان باید حافظ کل قرآن کریم باشند.

۳-۷-      هادی حافظان در هر رشته از رشته‌های حفظ باید ثابت باشد و تمام شرکت کنندگان آن رشته را هدایت کند.

تذکر: اصل بر آن است که‌هادی حافظان به تلاوت حافظ امتیاز دهد؛ مگر در شرایطی که طبق تصمیم مشترک ستاد برگزاری مسابقات و هیئت داوران، به امتیازدهی هادی حافظان نیاز نباشد.

۳-۸-      لازم است عبارت ابتدایی هر سؤال به میزانی که برای حافظ قابل تشخیص و ادامه دادن باشد، تلاوت شود.

۳-۹-      درصورت اتمام سؤال در خلال آیه، تلاوت حافظ در اولین موضع وقف، قطع می‌شود.

۳-۱۰-    در اشتباهات مربوط به کلمه، کلمات و آیات، داور هادی تنها یک بار تذکر می‌دهد و درصورت تصحیح نکردن حافظ، داور هادی آن را تصحیح و حداکثر امتیاز آن بخش را از حافظ کسر می‌کند.

تبصره: در اشتباهات مربوط به حروف و حرکات، تذکر داور هادی ضروری نیست.

۳-۱۱-    برای تذکر اشتباهات حافظ در کلمه و عبارت، داور هادی تا قبل از کلمه یا عبارتِ اشتباه را تلاوت می‌کند.

۳-۱۲-    در صورتی که حافظ دچار مکث شود، داور هادی نباید عبارت قبل از مکث را تلاوت کند.

تبصره ۱: در صورتی که بعد از مکث، داور هادی عبارت قبل را طوری تکرار کند که باعث یادآوری حافظ شود، علاوه بر کسر امتیاز مکث، یکبار امتیاز تکرار دیگر نیز از حافظ کسر می‌شود.

تبصره ۲: اگر بعد از تکرار داورهادی، حافظ نتواند بخش فراموش شده را به خاطر آورد، داور هادی به حافظ کمک نموده، حَسَب نوع کمک، امتیاز مربوط را از حافظ کسر می‌کند؛ ولی به دلیل مکث و تکرار، امتیازی از حافظ کسر نمی‌شود.

۳-۱۳-    چنانچه حافظ در اثنای تلاوتِ هر سؤال بیش از ۲۰ امتیاز از دست دهد، تلاوت او قطع و امتیاز مربوط به صحت حفظ آن سؤال، به طور کامل از وی کسر خواهد شد. کسر بیش از ۲۰ امتیاز باید توسط تمام داوران صحت حفظ صورت گرفته باشد؛ اما درصورتی که تنها برخی از داوران صحت حفظ این میزان را کسر کرده باشند، قرائت حافظ باید ادامه پیدا کند.

۴- جزئیات امتیاز دهی بخش‌ها

تجوید: (۳۵ امتیاز)

این بخش شامل سه قسمت است: صحت قرائت، تجوید قرائت و فصاحت قرائت.

الف - صحت قرائت

۱ – موارد کسر ۴ امتیاز:

۱ – ۱ -  حذف، اضافه، جابه جایی یا تغییر یک کلمه؛

۱ – ۲ - حذف، اضافه، جابه‌جایی یا تغییر بیش از یک کلمه )اعم از عبارت، آیه یا سطر).

۲ – موارد کسر ۳ امتیاز:

۲ – ۱ - حذف، اضافه و تبدیل کردن صداها به یکدیگر؛ مانند تبدیل صدای کوتاه به صدای کوتاه دیگر؛ تبدیل صدای کوتاه به صدای کشیده و بالعکس و خطا در صله‌هاء ضمیر؛

۲ – ۲ - حذف و اضافه کردن تشدید و تنوین؛

تبصره: کسر امتیاز اختلال در تلفظ تشدید، به تشخیص داور حدا کثر تا ۱ امتیاز است.

۲ – ۳ - وصل به سکون، وقف به حرکت و رعایت نکردن وقف به اسکان یا ابدال؛

۲ – ۴ -  حذف، اضافه یا تغییر حرف.

تذکر ۱: در تمام موارد مذکور، درصورت اصلاح  پیش از تجدید نفس، فقط  ۱امتیاز کسر می‌شود .

تذکر ۲: تکرار یک خطا در تمام موارد مذکور، موجب کسر مجدد امتیاز به همان میزان خواهد شد.

تذکر ۳: اشتباهات در اعراب، حروف، عبارات و کلمات و مواردی مانند وصل به سکون یا وقف به حرکت، اشباع یا عدم اشباع، تبدیل حرکات کوتاه به کشیده و بالعکس، فقط توسط داوران صحت حفظ کسر امتیاز می شود و داوران رشته تجوید امتیازی از حافظ کسر نخواهند نمود.

۳ – موارد کسر ۲ امتیاز:

به ازای هرسطر تلاوت کمتر یا بیشتر از حد تعیین شده.

ب-  تجوید قرائت

۱ -  موارد کسر ۲ امتیاز:

۱ – ۱ - تبدیل کامل مخارج حروف یا صفات ممیّز.

تبصره ۱: درصورت ادای ناقص، حداکثر ۱ امتیاز کسر خواهد شد.

تبصره ۲: درصورت اصلاح فوری بدون تجدید نفس، ۱ امتیاز و درصورت تکرار غلط، ۲ امتیاز دیگر کسر خواهد شد.

تبصره ۳: سقف کسر امتیاز برای تلفظ نادرست هرحرف، ۴ امتیاز است.

۲ -  موارد کسر ۱ امتیاز:

۲ – ۱-  رعایت نکردن هریک از نکات و قواعد تجویدی.

تبصره ۱:  درصورت اجتماع بیش از یک قاعده در یک موضع، هریک جداگانه محاسبه می‌شود.

تبصره ۲:  رعایت ناقص موارد یاد شده نظیر توازن میزان غنّه‌ها و مدها، با توجه به میزان نقص موجب کسر ۵/۰ تا ۷۵/۰ امتیاز خواهد شد.

تبصره ۳: در صورت تکرار هریک از موارد فوق، به ازای هرمورد و برای هرحرف، حداکثر ۳ امتیاز کسر خواهد شد؛ برای مثال، عدم رعایت قلقله در هریک از حروف آن، موجب کسر حدا کثر ۳ امتیاز برای آن حرف خواهد شد. در مواردی مانند مد، سقف کسر امتیاز برای هر نوع آن است.

۲ – ۲-  تداخل غیرمتعارف یا افراطی در تلفظ دو حرف مجاور بنا به تشخیص داور، مانند تداخل تلفظ حرف عین در میم در کلمه «یعملون»، تداخل تلفظ حرف عین در لام در کلمه «نعلن» و نظایر آن.

۲ – ۳ – اختلال‌های ناخواسته در تلفظ الفاظ قرآن و بروز مشکلاتی از قبیل تپق )اشکال لحظه‌ای در تلفظ حرکت، حرف و کلمه و اصلاح درجا)، موجب کسر ۱امتیاز می‌شود.

تبصره ۱: در مواردی که آب پریدگی در گلو رخ دهد، فقط داور صوت امتیاز کسر می‌کند.

تبصره ۲: درصورت عدم اصلاح موارد مذکور، متناسب با نوع خطای پدیدآمده، از امتیاز کسر خواهد شد؛ مانند این که بر اثر تپق، حرکتی تغییر کند یا حرفی به حرف دیگر تبدیل شود.

تذکر: در مواردی که قرائت حافظ به دلیل تغییر در مخرج حرف یا شیوه تلفظ آن دارای ابهام باشد، کسر امتیاز پس از مشورت داوران صحت حفظ و تجوید تنها از یک بخش صورت می گیرد.

ج_ فصاحت قرائت:

فصاحت در قرائت قرآن کریم، تلفظ واضح حروف و حرکات براساس لهجه خالص عربی، بدون تکلف و دور از گنگی و نامفهومی است.

فصاحت دارای ۷ امتیاز است که امتیاز آن با توجه به عناوین زیر تقسیم می‌شود:

۱ -  تلفظ ممتاز و روان حروف: ۳ امتیاز

۲ -  تلفظ ممتاز حرکات: ۳ امتیاز

۳ - تنظیم سرعت تلاوت: ۱ امتیاز

کسر امتیاز به دلیل اختلال در فصاحت به ترتیب زیر موجب کسر امتیاز می‌شود:

۱ - اختلال کلی و عمومی در تلفظ ممتاز و روان حروف به صورت کلی از سقف ۳امتیاز در موارد زیر:

مخارج، صفات و احکام حروف

تکلف یا سستی در رعایت مخارج، صفات و احکام حروف

 زیادت و نقصان در مکث بر حروف ساکن، مشدد و تکیه‌ها

۲- اختلال در تلفظ ممتاز حرکات، هرمورد ۲۵/۰ امتیاز در موارد زیر:

حرکات کوتاه و کشیده

نقص در کیفیت تلفظ حرکات براساس لهجه فصیح عربی

نقصان و زیادت در کشش صداهای کوتاه و کشیده

۳- اختلال در سرعت تلاوت، هر مورد ۲۵/۰ امتیاز در موارد زیر:

سرعت متناسب ادای حروف و حرکات در طول تاوت )تند و کندخواندن، اِسراع و ابطای برخی از کلمات و عبارات)

توازن نداشتن سرعت ادای حروف و حرکات و مد طبیعی در طول تلاوت (درمجموع موجب خلل در کیفیت ترتیل تلاوت می‌گردد.)

تذکر: اگر حافظ سؤالی را پاسخ ندهد یا در ارائه آن به میزانی اشکال داشته باشد که قبل از اتمام سؤال، تلاوت او توسط هادی حافظان قطع گردد، امتیاز تجوید حافظ، میانگین امتیاز سؤالاتی است که حافظ تا پایان سؤال به آنها پاسخ داده است.

وقف و ابتدا ۱۵(امتیاز)*

سقف امتیاز وقف و ابتدا در مسابقات، ۱۵ امتیاز است؛ ولی در مرحله نهایی مسابقات رشته‌های تحقیق و ترتیل که قطعه ثابت یا همسان دارند، ۱ امتیاز مثبت لحاظ می‌شود و سقف امتیاز، ۱۴ است و روش امتیازدهی در چنین مسابقاتی به طور جداگانه ذکر می‌شود.

الف -  موارد عمومی کسر امتیاز:

۱- وقف یا ابتدای اقبح )دارای مفهوم کفرآمیز) میان آیات و وصل اقبح آیات، موجب کسر ۵/۲  تا ۳ امتیاز می‌شود.

۲- وقف یا ابتدای قبیح مغیر معنا میان آیات و وصل قبیح مغیر معنای آیات، موجب کسر ۵/۱ تا ۲ امتیاز می‌شود.

۳- وقف یا ابتدای قبیح ناقص میان آیات و وصل قبیح ناقص آیات، موجب کسر ۱ تا ۵/۱ امتیاز می‌شود.

عبور از وقف لازم که حسب مورد، ممکن است معنای اقبح یا قبیح ایجاد کند، مطابق بندهای بالا موجب کسر امتیاز می‌شود.

۴- رعایت نکردن اولویت‌های وقف، وصل و ابتدا موجب کسر ۵/۰ تا ۱ امتیاز می‌شود.

۵- در مورد وقف اضطراری به‌دلیل کمبود نفس، عطسه، سرفه و نظایر آن‌ها، امتیازی کسر نمی‌شود.

تبصره : درصورتی که قاری به لحاظ بی‌توجهی، از محل وقف مناسب عبور کند و وقف قبیح یا اقبح - ولو به دلیل کمبود نفس- مرتکب شود، وقف او اضطراری محسوب نمی‌شود و مطابق بندهای ۱، ۲ و ۳، از او امتیاز کسر می‌شود.

۶-  نفس کشیدن مخفی یا آشکار در غیر محل وقف، موجب کسر ۳ امتیاز در هر مورد می‌شود.

۷-  تکرار بدون دلیل هربخش از آیه در هرنفس، موجب کسر ۵/۰ امتیاز می‌شود.

  تبصره ۱:  اگر تکرار برای اصلاح اغلاط اعرابی، حرفی و کلمه‌ای باشد، موجب کسر امتیاز نخواهد شد.

  تبصره ۲:  در مسابقات رشته‌های حفظ، درصورتی که تکرار به دلیل اصلاح محفوظات باشد، امتیازی کسر نخواهد شد.

۸- مکث نامتناسب و بیش از حد در رشته‌های تحقیق، تحقیق همراه حفظ قرآن و ترتیل، در هریک از مواضع زیر به کسر ۲۵/۰ امتیاز و حداکثر تا ۱ امتیاز در کل تلاوت منجر می‌شود:

۸ – ۱ - مکث طولانی در مواضع وقف اضطراری؛

۸ – ۲ - مکث طولانی برهم زننده نظم قرائت.

تذکر ۱:  در مسابقات رشته‌های حفظ، فقط در مواردی که حافظ به صورت اختیاری، محلی را برای وقف و ابتدا انتخاب می‌کند، از او امتیاز کسر می‌شود؛ اما چنانچه وقف نامناسب و مکث به دلیل اشکال در ارائه محفوظات باشد یا برای تصحیح قسمتی که اشتباه تلاوت کرده، ابتدا نماید، امتیازی از او کسر نخواهد شد.

تذکر ۲: اگر حافظ سؤالی را پاسخ ندهد یا در ارائه آن به میزانی اشکال داشته باشد که قبل از اتمام سؤال، تلاوت او توسط هادی حافظان قطع گردد، امتیاز وقف و ابتدای حافظ، فقط براساس سؤالاتی درنظر گرفته می‌شود که حافظ تا پایان سؤال به آنها پاسخ داده است.

ب- امتیازدهی مرحله نهایی مسابقات رشته‌های تحقیق و ترتیل:

۱ - کسر امتیاز وقف و ابتدا در این مرحله از ۱۴ صورت می‌گیرد و ۱ امتیاز دیگر، امتیاز مثبت است که به قاری‌ای تعلق می‌گیرد که:

۱ – ۱ -  امتیازی از او کسر نشده باشد.

۱ – ۲ -  قاری بهترین وقف، وصل و ابتداها را انجام داده باشد. چنانچه قاری در وقف و ابتدا دچار اشکال نباشد، اما نتواند بهترین وقف، وصل و ابتداها را انجام دهد، از ۲۵/۰ تا ۵/۰ امتیاز به ازای هرمورد از سقف ۱ امتیاز کسر می‌شود.

۲ - کسر امتیاز، طبق ۸ بند یادشده و بند ذیل صورت می‌گیرد.

۳ - چنانچه وصل در فواصل آیات، ضروری یا دارای اولویت باشد:

۳ – ۱ -  وقف یا ابتدای اقبح (دارای مفهوم کفرآمیز) موجب کسر ۵/۱ امتیاز می‌شود.

۳ – ۲- وقف یا ابتدای قبیح مغیر معنا موجب کسر ۱ امتیاز می‌شود.

۳ – ۳ - وقف یا ابتدای ناقص موجب کسر ۵/۰  امتیاز می‌شود.

تبصره: در مواردی که در چند آیه متوالی، ابتدا از آغاز آیه‌ای ناقص، مغیر معنا یا اقبح باشد، ولی امکان ابتدای صحیح برای قاری وجود نداشته باشد، ابتدا از آغاز آیات موجب کسر امتیاز نمی‌شود.

لحن: (۳۰ امتیاز)

لحن رشته تحقیق

الف_ ضوابط و معیارها:

۱ - قدرت تنغیم ( پردازش نغمه‌ها): ۵ امتیاز

۲ - تنظیم و توزیع آهنگ‌ها بر عبارات )اندازه‌گیری): ۴ امتیاز

۳ - رعایت تکیه‌های صوتی (نبر صحیح کلمات): ۴ امتیاز

هرمورد که نبر کلمه به صورت فاحش و کاملاً غیرعرفی تغییر پذیرد، ۲۵/۰ امتیاز کسر می‌شود.

۴ -  القای معانی و رعایت تعبیرات با استفاده از مهارت‌های صوتی و لحنی: ۴ امتیاز

۵ - تنوع ردیف‌های لحنی یا مقام: ۲ امتیاز

۶ - تأثیر معنوی (خشوع در تلاوت): ۲ امتیاز

۷ - انتخاب ردیف‌های زیبا و جذاب: ۲ امتیاز

۸ - خلاقیت و نوآوری مطابق با عرف تلاوت در ردیف‌های لحنی: ۲ امتیاز

۹ -  استفاده هنری و مطلوب از تحریرها: ۲ امتیاز

۱۰ -  ارائه فرود عرفی در مقام و محدوده درجه صوتی شروع تلاوت: ۲ امتیاز

۱ امتیاز:  مشابهت فرود با شروع؛ ۱ امتیاز:  نزدیک بودن درجه صوتی فرود با شروع در محدوده صوتی حداکثر یک اکتاو

۱۱ -  انتخاب سرعت مناسب: ۱ امتیاز

ب- موارد کسر امتیاز:

۱ – موارد کسر ۲ امتیاز:

۱ – ۱ -  شروع تلاوت به طور غیرمتعارف (خارج از توقع تلاوت مجلسی)

۱ – ۲ - ناهمگونی ردیف‌ها (بیشتر از ۵/۱ پرده)

۲ -  موارد کسر ۱ امتیاز:

۲ – ۱ -  خروج از مقام

۲ – ۲ -  انتقال ناهمگون مقام

۲ – ۳ - ناهمگونی ردیف‌ها (کمتر از ۵/۱ پرده)

۲ – ۴ - ناهمگونی صوت و لحن

۳ - موارد کسر ۵/۰ امتیاز:

۳ – ۱ -  تکلف و فشار در اجرای نغمات

۳ – ۲ -  عدم توازن در سرعت تلاوت

۴ - موارد کسر ۲۵/۰ امتیاز:

۴ – ۱ -  ناکوکی یا خروج از ردیف صدا

۴ – ۲ -  نامطلوب بودن یا لغزش تحریرها

تذکر:  میزان کسر امتیاز در مجموع موارد منفی، نباید از ۴ امتیاز تجاوز کند و بیش از این، کسر امتیاز صورت نمی‌گیرد.

لحن رشته‌های ترتیل و حفظ

الف -  ضوابط و معیارها:

۱ -  رعایت اسلوب ترتیل: ۵ امتیاز

۲ - تنوع ردیف‌های لحنی یا مقام: ۴ امتیاز

۳ - تنظیم و توزیع آهنگ‌ها بر عبارات (اندازه‌گیری): ۴ امتیاز

۴ - رعایت تکیه‌های صوتی )نبر صحیح کلمات): ۴ امتیاز

هر مورد که نبر کلمه به صورت فاحش و کاملاً  غیرعرفی تغییر پذیرد، ۲۵/۰ امتیاز کسر می‌شود.

۵ -  قدرت تنغیم )پردازش نغمه‌ها): ۴ امتیاز

۶ - تأثیر معنوی )خشوع در تلاوت) : ۲ امتیاز

۷ - خلاقیت و نوآوری مطابق با عرف ترتیل: ۲ امتیاز

۸ -  القای معانی و رعایت تعبیرات: ۲ امتیاز

۹ - انتخاب سرعت مناسب: ۲ امتیاز

۱۰‌- استفاده هنری و مطلوب از تحریرها: ۱ امتیاز

ب_ موارد کسر امتیاز:

۱ - موارد کسر ۲ امتیاز:

ناهمگونی ردیف‌ها )بیشتر از ۵/۱ پرده)

۲ - موارد کسر ۱ امتیاز:

۲ – ۱ -  خروج از مقام

۲ – ۲ -  انتقال ناهمگون مقام

۲ – ۳ -  ناهمگونی ردیف‌ها )کمتر از ۵/۱ پرده)

۲ – ۴ -  ناهمگونی صوت و لحن

۳ -  موارد کسر ۵/۰ امتیاز:

۳ – ۱ - تکلف و فشار در اجرای نغمه‌ها

۳ – ۲- عدم توازن در سرعت تلاوت

۴ - موارد کسر ۲۵/۰  امتیاز:

۴ – ۱ -  ناکوکی یا خروج از ردیف صدا

۴ – ۲ - نامطلوب بودن یا لغزش تحریرها

تذکر:  میزان کسر امتیاز درمجموع موارد منفی، نباید از ۴ امتیاز تجاوز کند و بیش از این، کسر امتیاز صورت نمی گیرد.

تذکر ۱: در رشته‌های حفظ، فقط در مواردی که حافظ به صورت طبیعی قرائت می‌کند،  به او امتیاز لحن داده می‌شود و در مواردی که حافظ به‌دلیل فراموشی، دچار اشتباه یا مکث شود و نظم قرائت وی مختل گردد، کسر امتیاز صورت نمی پذیرد.

تذکر ۲: اگر حافظ سؤالی را پاسخ ندهد یا در ارائه آن به میزانی اشکال داشته باشد که قبل از اتمام سؤال، تلاوت او توسط هادی حافظان قطع گردد، امتیاز لحن حافظ، فقط براساس سؤالاتی درنظر گرفته می‌شود که حافظ تا پایان سؤال به آنها پاسخ داده است.

صوت: (۲۰ امتیاز)

صوت رشته تحقیق

۱ – طنین (رنگ): ۵ امتیاز

۲ -  انعطاف: ۴ امتیاز

۳ - مساحت )وسعت): ۴ امتیاز

امتیاز مساحت صوت به شرح زیر توزیع می‌شود:

از بم‌ترین درجه صدا تا ۸درجه )یک ا کتاو) ۱ امتیاز

از بم‌ترین درجه صدا تا ۱۱ درجه ۲ امتیاز

از بم‌ترین درجه صدا تا ۱۲ درجه ۵/۲ امتیاز

از بم ترین درجه صدا تا ۱۳ درجه ۳ امتیاز

از بم ترین درجه صدا تا ۱۴ درجه ۵/۳ امتیاز

از بم‌ترین درجه صدا تا ۱۵ درجه (دو اکتاو) ۴ امتیاز

۴ - استفاده مطلوب و هنرمندانه از صوت: ۳ امتیاز

۵ -  شدت )حجم یا ولوم): ۲ امتیاز

۶ -  تحریر: ۲( امتیاز)

آب پریدن در گلو، سکسکه و نظایر آن، فقط توسط داور صوت کسر امتیاز می شود.

صوت رشته‌های ترتیل و حفظ

۱‌ -  طنین (رنگ): ۶ امتیاز

۲‌ - انعطاف: ۴ امتیاز

۳‌ - شدت (حجم یا ولوم): ۳ امتیاز

۴‌ -  استفاده مطلوب و هنرمندانه از صوت: ۳ امتیاز

۵‌  - مساحت (وسعت): ۵/۲ امتیاز

۶‌ -  تحریر: ۵/۱ امتیاز

آب پریدن در گلو، سکسکه و نظایر آن، فقط توسط داور صوت کسر امتیاز می‌شود.

تذکر:  اگر حافظ سؤالی را پاسخ ندهد یا در ارائه آن به میزانی اشکال داشته باشد که قبل از اتمام سؤال، تلاوت او توسط هادی حافظان قطع گردد، امتیاز صوت حافظ، فقط براساس سؤالاتی درنظر گرفته می شود که حافظ تا پایان سؤال به آن‌ها پاسخ داده است.

صحت حفظ : (۱۰۰ امتیاز)

مبنای اصلی و غالبی در بخش صحت حفظ، ظاهر و رسم الخط کلمات است:

۱ -  اشتباه در حرکات و حروف (حذف، اضافه، جابه جایی و تغییر):

۱ – ۱ -  تصحیح فوری حافظ: کسر ۵/۰ امتیاز

۱ – ۲ - تصحیح نکردن حافظ: کسر ۱ امتیاز

منظور از حرف در این بخش، حروف الفبا است و کلماتی که در دستور زبان عربی حرف تلقی  می‌شوند (نظیر: حتی، الی، فی، عن) را شامل نمی‌شود. درصورت بروز اشکال در این گونه کلمات، کسر امتیاز در ستون کلمه صورت می‌پذیرد.

اگر حرکت کوتاه به حرکت کوتاه دیگر تبدیل شود، فقط یک مورد کسر امتیاز برای حافظ درنظر گرفته می‌شود؛ مانند تبدیل «عبادٌ» به «عبادٍ»، «اَنتَ» به «اَنتِ».

اگر حرکت کشیده به حرکت کشیده دیگری تبدیل شود، فقط یک مورد کسر امتیاز برای حافظ درنظر گرفته می‌شود؛ مانند تبدیل « اِنّهُ» به «إنّها»،» تابُوا» به «تاَبا».

اگر حرکت کوتاه به حرکت کشیده همجنس خود یا بالعکس تبدیل شود، فقط یک مورد کسر امتیاز برای حافظ در نظر گرفته می‌شود؛ مانند تبدیل «قالَ» به «قالا»، «ربّی» به«ربِّ».

اگر حرکت کوتاه به حرکت کشیده غیرهمجنس خود یا بالعکس تبدیل شود، دو بار کسر امتیاز برای حافظ درنظر گرفته می‌شود؛ مانند تبدیل «قالَ» به «قالوا»، «فأتوا» به «فأتِ».

یک حرف در ضمایر، یک حرف در موصولات، حرف مضارعه و موارد مشابه، هنگام تبدیل و تغییر به عنوان حرف تلقی شده، در همین ستون کسر امتیار می‌گردد؛ مانند  تبدیل «منهُم» به «منکم»، «منه» به «منکَ»، «الَّذی» به «الَّتی»، «تَغفرُ» به «یَغفرُ».

باید توجه داشت که حرف همراه حرکت خود مجموعاً یک حرف حساب می‌شود و فقط یک بار کسر امتیاز صورت می‌گیرد.

تذکر:  در مواردی که قرائت حافظ به دلیل تغییر در مخرج حرف یا روش تلفظ آن دارای ابهام باشد، پس از مشورت داوران صحت حفظ و تجوید، کسر امتیاز تنها از یک بخش صورت می‌گیرد.

۲ - اشتباه در یک کلمه (حذف، اضافه، جابه جایی و تغییر):

۲ – ۱ -  تصحیح فوری حافظ: کسر ۱ امتیاز

۲ – ۲ - تصحیح حافظ با تذکر داور هادی: کسر ۲ امتیاز

۲ – ۳ - تصحیح نکردن حافظ: کسر ۳ امتیاز

کلماتی که در قرآن کریم به صورت ترکیبی از حروف و کلمه یا دو یا چند کلمه آمده یا توجه به رسم‌الخط قرآن، یک کلمه محسوب  می‌شود؛ مانند فلیقاتل، فسیکفیکهم، فاسقیناکموه.

اگر در جابه‌جایی حروف )نه اعراب( ریشه و معنای کلمه تغییر کند، کسر نمره در بخش کلمه صورت می گیرد؛ مانند تبدیل «یعلمون» به «یعملون»، «نصیر» به «بصیر»

‌یک کلمه و یک حرکت در کلمه قبل یا بعد از آن، در امتیازدهی به منزله یک کلمه محاسبه می‌شود و کسر امتیاز مربوط به آن در ستون کلمه لحاظ خواهد شد؛ مانند: «واللهُ» به جای«اِنَّ اللهَ»، «وَ ربُّک» به جای «مِن ربِّک».

 یک حرف و یک کلمه کنار هم، در امتیازدهی به منزله یک کلمه محاسبه می‌شود و کسر امتیاز مربوط به آن در ستون کلمه لحاظ خواهد شد؛ مانند: «هذه انعام و حرث» به جای «و قالوا هذه انعام و حرث».

هریک از حروف مقطعه )تک حرفی یا بیشتر( یک کلمه محسوب می شود و اختلال در کل یا بعضی از حروف آن، موجب کسر نمره در ستون اشتباه در کلمه می‌گردد.

۳ -  اشتباه در کلمات )حذف، اضافه، جابه جایی و تغییر):

۳ – ۱ -  تصحیح فوری حافظ: کسر ۵/۱ امتیاز

۳ – ۲ - تصحیح حافظ با تذکر داور هادی: کسر ۵/۲ امتیاز

۳ – ۳ - تصحیح نکردن حافظ: کسر ۴ امتیاز

منظور از کلمات، عبارتی بیش از یک کلمه است؛ مانند: «والمجاهدون باموالهم و انفسهم فی سبیل الله» به جای «و المجاهدون فی سبیل الله باموالهم و انفسهم»، «والله خبیر بما تعملون» به جای «والله بما تعملون بصیر».

بسمله در ابتدای سوره‌ها در حکم عبارت است.

۴ - عدم رعایت ترتیب آیات و جابه‌جایی آن‌ها:

۴ – ۱ -  اگر جاافتادگی در حد یک آیه باشد:

۴ – ۱ – ۱ -  تصحیح فوری حافظ: کسر ۲ امتیاز

۴ – ۱ – ۲ -  تصحیح حافظ با تذکر داور هادی: کسر ۳ امتیاز

۴ – ۱ – ۳ -  تصحیح نکردن حافظ: کسر ۵/۴ امتیاز

۴ – ۲ - اگر جاافتادگی بیش از یک آیه باشد:

۴ – ۲ – ۱ -  تصحیح فوری حافظ: کسر ۵/۲ امتیاز

۴ – ۲ – ۲ - تصحیح حافظ با تذکر داور هادی: کسر ۵/۳ امتیاز

۴ – ۲ – ۳ - تصحیح نکردن حافظ: کسر ۵ امتیاز

منظور از انتقال به آیه یا آیات دیگر فقط در مورد ابتدای آیات است و درصورت ایجاد اشتباه در خلال آیه، انتقال محسوب  نمی‌شود و در ستون کلمات کسر امتیاز خواهد شد.

اگر حافظ در خلال آیاتی که ابتدای آن‌ها باهم مشابه است دچار اشتباه شود، کسر امتیاز در ستون کلمات انجام خواهد شد.

اگر حافظ در انتقال از انتهای سوره‌ای به سوره دیگر، که با حروف مقطعه آغاز می‌شود، دچار اشتباه شود و به جای حروف مقطعه صحیح، حروف مقطعه دیگری را تلاوت کند، کسر امتیاز در ستون انتقال به آیات دور انجام  می‌گیرد؛ مانند قرائت «طه» بعد از اتمام سوره کهف به جای «کهیعص». در مورد حروف مقطعه مشابه، داور هادی می‌تواند پس از وقف حافظ، اشتباه را به وی تذکر ندهد و صبر کند تا ادامه آیات را  تلاوت کند و بعد از مشخص شدن نوع اشتباه، کسر امتیاز را در ستون کلمه یا انتقال به دور انجام دهد؛ مانند قرائت «المر» بعد از اتمام سوره توبه به جای «الر» و قرائت «الم» بعد از اتمام سوره انعام به جای «المص».

اشتباه در آیات کمتر از یک سطر، در ستون اشتباه عبارتی منظور می‌شود.

چنانچه آیات کوتاه جاافتاده بیش از یک سطر باشند، انتقال به دور محسوب می‌شود.

اگر حافظ یک آیه بیش از یک سطر را تلاوت نکند و داور هادی تمام آیه را کمک کند، به ازای هر سطر ۴ نمره کسر می‌شود.

۵ -  مکث و تکرار:

اگر شرکت کننده بیش از حد متعارف مکث نماید یا عبارتی را برای یادآوری حداکثر تا دو بار تکرار کند، برای هر مکث و هربار تکرار ۵/۰ امتیاز از وی کسر می‌شود.

اگر شرکت کننده پس از مکث، موفق به ادامه تلاوت نشود، داور هادی مساعدت می‌کند و فقط حسب نوع کمک، امتیاز منفی برای حافظ در نظر گرفته می‌شود.

اگر شرکت کننده پس از مکث، اشتباه تلاوت نماید، داور هادی مساعدت نموده و علاوه بر کسر امتیاز مکث، حسب نوع کمک، امتیاز منفی از حافظ کسر می نماید.

اگر حافظ در خلال آیه پس از مکث، موفق به تلاوت عبارت نشود، درصورت امکان داور هادی ابتدا کلمه اول را تذکر می‌دهد و درصورت تلاوت حافظ، در ستون کلمه کسر امتیاز صورت می‌گیرد. درصورت عدم یادآوری، عبارت را تلاوت می‌کند و در ستون کلمات کسر امتیاز می نماید.

اگر حافظ ابتدای آیه را فراموش و برای یادآوری آن مکث کند، داور هادی باید با خواندن عبارت ابتدایی آیه به حافظ کمک نماید و کسر امتیاز را در ستون کلمات انجام دهد.

اگر در ابتدای تلاوت و طرح سؤال توسط داور، حافظ سؤال را تشخیص ندهد و از داور هادی برای تشخیص سؤال درخواست کمک کند یا در حین تلاوت بخواهد از داور هادی برای بخش قرائت شده تأیید بگیرد یا نام سوره، شماره صفحه یا شماره آیه را از داور هادی بپرسد، به ازای هرمورد ۵/۰ امتیاز از وی کسر خواهد شد.

داور هادی سؤالاتی‌ را که از ابتدای‌ سوره آغاز می‌شود، تنها به ذکر نام سوره اکتفا می‌کند و ابتدای ‌سوره را قرائت نمی‌کند.

اگر حافظ پس از طرح سؤال توسط داور هادی، قرائت خود را پس از استعاذه و بسمله شروع کند و سپس از داور هادی بخواهد مجدد سؤال را تکرار نماید، کسر امتیاز در ستون کلمات درج خواهد شد.

اگر برگشت حافظ برای یادآوری قسمت بعدی بیش از یک جمله باشد، به ازای قرائت هرنفس اضافه از قبل ۵/۰ امتیاز از وی کسر می‌شود.

چنانچه حافظ پس از اشتباه و تذکر داور، مرتکب اشتباه دیگری در تلاوت شود، صرفاً اشتباه اول ملاک کسر امتیاز است و کسر امتیاز آن در ستون عدم تصحیح، همان اشتباه درج خواهد شد.

یادآور می‌شود، ثبت‌نام در بیست‌ودومین دوره جشنواره قرآن و عترت دانشگاهیان وزارت بهداشت از نیمه دوم آبان‌ماه آغاز شده است و علاقمندان می‌توانند با مراجعه به پایگاه اطلاع‌رسانی مفدا نسبت به ثبت‌نام در این دوره از جشنواره قرآن و عترت دانشگاهیان وزارت بهداشت اقدام کنند.

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.